VAI TRÒ CỦA BỘ RỄ SẦU RIÊNG

Trong canh tác nông nghiệp, rất nhiều nhà vườn thường chú trọng đến bộ lá, thân cành, hoa trái mà vô tình xem nhẹ một bộ phận cực kỳ quan trọng nhưng lại “nằm khuất” dưới mặt đất – đó chính là bộ rễ. Trên thực tế, mọi biểu hiện sinh trưởng bên trên như lá xanh hay vàng, cây sung hay suy, đậu trái tốt hay kém… đều bắt nguồn từ tình trạng của bộ rễ bên dưới.

Có thể nói một cách dễ hiểu rằng: rễ là “dạ dày” và cũng là “bộ não điều phối” của cây trồng. Rễ khỏe thì cây mới đủ nước, đủ dinh dưỡng, đủ hormone sinh trưởng để phát triển cân đối và bền vững. Ngược lại, khi bộ rễ yếu, thối, nghẹt hoặc hoạt động kém, dù có bón phân nhiều đến đâu, phun thuốc bao nhiêu lần thì cây vẫn khó phục hồi.

Vì vậy, việc hiểu đúng vai trò của bộ rễ và áp dụng các biện pháp giúp rễ phát triển khỏe mạnh là nền tảng cốt lõi trong sản xuất nông nghiệp hiện đại, đặc biệt với những cây trồng có giá trị kinh tế cao như sầu riêng, cam quýt, mít, xoài, bơ…

BỘ RỄ – CƠ QUAN SINH TRƯỞNG LIÊN TỤC CỦA CÂY TRỒNG

Khác với nhiều cơ quan khác trên cây, rễ là bộ phận sinh trưởng liên tục trong suốt vòng đời của cây trồng. Ngay cả khi thân cành đã ổn định hoặc bước vào giai đoạn sinh thực (ra hoa – mang trái), thì bộ rễ vẫn không ngừng phát triển, phân nhánh và tái tạo rễ mới.

Trong quá trình sinh trưởng, rễ hình thành nên một hệ thống rễ chính – rễ bên – rễ tơ vô cùng dày đặc, đặc biệt là các lông hút ở đầu rễ non. Chính những lông hút này làm tăng diện tích tiếp xúc giữa rễ và đất lên gấp hàng trăm, thậm chí hàng ngàn lần so với diện tích bề mặt rễ thô ban đầu.

Nhờ đó, cây trồng có thể:

Hấp thu nước hiệu quả hơn
Hấp thu ion khoáng nhanh và đầy đủ hơn
Tận dụng tối đa nguồn dinh dưỡng có trong đất

Có thể nói, số lượng và chất lượng rễ tơ quyết định trực tiếp đến khả năng hút dinh dưỡng của cây.

VAI TRÒ CỦA BỘ RỄ TRONG QUÁ TRÌNH SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN CÂY TRỒNG

Hấp thụ nước và dinh dưỡng khoáng từ đất

Chức năng quan trọng nhất và dễ nhận thấy nhất của bộ rễ là hấp thụ nước và các chất dinh dưỡng khoáng từ đất. Thông qua hệ thống rễ tơ và lông hút, rễ hấp thu các nguyên tố đa lượng, trung lượng và vi lượng ở dạng ion hòa tan trong dung dịch đất.

Nước và dinh dưỡng sau khi được rễ hấp thụ sẽ được vận chuyển lên thân, cành, lá thông qua hệ thống mạch dẫn. Tại lá, các chất này tham gia vào quá trình quang hợp, tổng hợp nên carbohydrate, protein, lipid và các hợp chất hữu cơ khác – nguồn vật liệu cơ bản để cây sinh trưởng, phát triển và nuôi trái.

Nếu bộ rễ hoạt động kém:

Cây dễ thiếu nước dù đất còn ẩm
Dễ thiếu dinh dưỡng dù bón phân đầy đủ
Biểu hiện trên lá thường là vàng, nhỏ, chậm lớn, rụng sớm

Cố định cây trồng, giúp cây đứng vững

Bộ rễ còn đóng vai trò như “móng nhà” của cây trồng, giúp cây bám chặt vào đất, đứng vững trước tác động của gió, mưa, bão.

Đối với những cây lâu năm, tán lớn, mang nhiều trái như sầu riêng, mít, xoài…, một hệ rễ khỏe, lan rộng và ăn sâu sẽ giúp:

Hạn chế đổ ngã khi mưa gió lớn
Giảm gãy cành do tải trọng trái
Giữ cho cây sinh trưởng ổn định lâu dài

Những vườn cây có bộ rễ yếu, rễ tập trung quá sâu hoặc bị nghẹt thường rất dễ đổ ngã khi gặp mưa to, gió lớn, đặc biệt vào cuối mùa mưa.

Rễ là cơ quan dự trữ dinh dưỡng và sinh trưởng sinh dưỡng

Trên một số cây trồng, rễ còn là cơ quan dự trữ chất dinh dưỡng, tích lũy tinh bột, đường và các hợp chất hữu cơ để sử dụng trong những giai đoạn cây cần nhiều năng lượng như:

Ra đọt non
Ra hoa
Nuôi trái
Phục hồi sau thu hoạch

Ngoài ra, ở một số loài cây, rễ còn có khả năng sinh trưởng sinh dưỡng, hình thành chồi mới, cây con hoặc rễ biến dạng làm cơ quan sinh sản (ví dụ như khoai, sắn…).

Vai trò ít được chú ý: Tổng hợp hormone Cytokinin

Một vai trò vô cùng quan trọng của bộ rễ nhưng ít được bà con để ý là tổng hợp Cytokinin – một nhóm hormone thực vật có vai trò kích thích:

Phân chia tế bào
Đâm chồi, nảy lộc
Kéo dài tuổi thọ lá
Cân bằng sinh trưởng giữa rễ và thân lá

Cytokinin được tổng hợp chủ yếu ở đầu rễ non, sau đó vận chuyển lên các bộ phận phía trên của cây. Do đó:

Cây có bộ rễ khỏe → lượng Cytokinin dồi dào → cây ra đọt mạnh, mầm khỏe
Cây có bộ rễ suy yếu → thiếu Cytokinin → đọt yếu, chậm ra mầm, dễ suy

Đây chính là lý do vì sao muốn cây ra đọt đồng loạt, mầm khỏe thì trước tiên phải dưỡng rễ.

BIỂU HIỆN CỦA CÂY TRỒNG CÓ BỘ RỄ KHỎE

Một cây trồng có bộ rễ phát triển tốt thường có những biểu hiện rất rõ ràng nếu bà con quan sát kỹ:

Rễ tơ xuất hiện nhiều trên bề mặt đất hoặc trong tầng đất canh tác
Đầu rễ non có màu trắng ngà, trắng sữa, không bị thâm đen
Rễ bên phát triển to khỏe, có màu hồng nhạt hoặc vàng sáng
Đất quanh vùng rễ tơi xốp, không có mùi hôi thối
Trên tán cây: lá xanh dày, đọt ra đều, cây phục hồi nhanh sau thu hoạch

Ngược lại, cây có bộ rễ yếu thường đi kèm các dấu hiệu:

Ít rễ tơ, rễ thưa
Đầu rễ thâm đen, dễ gãy
Đất bí chặt, dễ đọng nước
Cây chậm lớn, lá vàng, dễ nhiễm sâu bệnh

CÁC BIỆN PHÁP GIÚP CÂY TRỒNG CÓ BỘ RỄ KHỎE MẠNH

Vệ sinh vườn sau thu hoạch

Sau mỗi vụ thu hoạch, cần tiến hành:

Cắt bỏ cành già, cành sâu bệnh
Dọn sạch tàn dư thực vật
Hạn chế mầm bệnh tồn lưu trong vườn

Việc vệ sinh vườn tốt giúp giảm áp lực nấm bệnh trong đất, tạo môi trường thuận lợi cho rễ mới phát triển.

Bón vôi cải tạo đất, nâng pH phù hợp

Bón vôi có vai trò:

Khử trùng đất
Trung hòa độ chua
Giảm độc nhôm, sắt trong đất
Tạo điều kiện thuận lợi cho rễ phát triển

Cần bón vôi với liều lượng phù hợp từng loại đất và cây trồng, tránh lạm dụng gây sốc rễ.

Bổ sung Trichoderma kết hợp phân chuồng hoai

Vào đầu và cuối mùa mưa, bà con nên:

Bón bổ sung Trichoderma
Kết hợp với phân chuồng hoai mục

Giải pháp này giúp:

Tăng hệ vi sinh vật có lợi trong đất
Hạn chế nấm bệnh gây hại rễ
Cải thiện cấu trúc đất
Kích thích rễ tơ phát triển mạnh

Tủ gốc, phủ bạc trong mùa lạnh hoặc khô hạn

Việc tủ gốc bằng rơm rạ, trấu hoặc phủ bạc giúp:

Giữ ẩm cho đất
Ổn định nhiệt độ vùng rễ
Giảm xói mòn và rửa trôi dinh dưỡng
Tạo môi trường thuận lợi cho rễ hoạt động

Bổ sung dinh dưỡng cân đối – đúng nguyên tắc 4 đúng

Bón phân cần tuân thủ:

Đúng loại
Đúng liều
Đúng lúc
Đúng cách

Không nên bón quá nhiều đạm làm rễ yếu, dễ thối. Cần kết hợp hữu cơ, vô cơ, trung vi lượng một cách hài hòa để rễ có đủ “nguyên liệu” phát triển.

Quản lý cỏ dại, đất và nước hợp lý

Mùa khô: làm cỏ, xới xáo nhẹ giúp đất thông thoáng
Mùa mưa: chủ động thoát nước, tránh ngập úng kéo dài

Rễ rất nhạy cảm với tình trạng thiếu oxy trong đất, vì vậy thoát nước tốt là điều kiện sống còn cho bộ rễ.

Thăm vườn thường xuyên, phát hiện sớm sâu bệnh hại rễ

Mùa khô: chú ý côn trùng, tuyến trùng
Mùa mưa: chú ý nấm bệnh gây thối rễ

Phát hiện sớm và xử lý kịp thời sẽ giúp hạn chế tổn thương bộ rễ và giảm chi phí phục hồi.

MỘT SỐ LƯU Ý QUAN TRỌNG TRONG CANH TÁC SẦU RIÊNG LIÊN QUAN ĐẾN BỘ RỄ

Khi trồng sầu riêng con, bà con cần lưu ý:

Trồng bầu đất cao hơn mặt hố 2–3 cm
Tránh trồng ngập gốc gây ứ đọng nước
Lên liếp, lên mô cao để tạo độ thoáng cho bộ rễ

Việc tạo điều kiện khô – ướt hợp lý không chỉ giúp rễ khỏe mà còn rất thuận lợi cho quá trình xử lý ra hoa sau này.

KẾT HỢP KÍCH RỄ LÀNH TÍNH VÀ BẢO VỆ BỘ LÁ

Để bộ rễ phát triển khỏe mạnh, lan rộng trên mặt đất, cần:

Sử dụng các sản phẩm kích thích rễ lành tính, bền lâu như humic, fulvic
Đồng thời cải tạo đất, bổ sung hữu cơ

Bên cạnh đó, bộ lá cũng cần được bảo vệ khỏe mạnh, vì lá là nơi sản xuất chất hữu cơ nuôi lại rễ. Rễ và lá luôn có mối quan hệ hai chiều, hỗ trợ lẫn nhau.

CÁC YẾU TỐ NGOẠI CẢNH ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN CỦA BỘ RỄ

Sự phát triển của bộ rễ còn chịu ảnh hưởng bởi:

Tính chất đất (đất thịt, đất cát, đất phèn…)
Thời tiết, khí hậu
Chế độ dinh dưỡng
Mật độ, khoảng cách trồng
Mô hình xen canh
Mầm bệnh tồn lưu trong đất

Do đó, chăm sóc rễ cần mang tính tổng hợp, lâu dài, không thể chỉ dựa vào một biện pháp đơn lẻ.

Bộ rễ chính là nền móng của cây trồng. Muốn cây khỏe, năng suất cao, trái đạt chất lượng, trước tiên cần dưỡng cho bộ rễ khỏe mạnh, hoạt động hiệu quả và bền vững. Việc đầu tư cho rễ không chỉ giúp cây vượt qua điều kiện bất lợi mà còn là chìa khóa để canh tác nông nghiệp theo hướng ổn định, lâu dài và hiệu quả kinh tế cao.

Thiên Nông 689 xin gửi lời cảm ơn chân thành đến quý bà con đã luôn tin tưởng và đồng hành trong suốt thời gian qua.
Mỗi vườn cây đều có điều kiện đất đai, thời tiết và cách chăm sóc khác nhau, vì vậy để đạt hiệu quả cao nhất, bà con nên liên hệ trực tiếp với đội ngũ kỹ thuật Thiên Nông 689 để được hướng dẫn cụ thể, đúng tình trạng của vườn mình.

THIÊN NÔNG 689 HỖ TRỢ KỸ THUẬT MIỄN PHÍ TOÀN QUỐC

Mọi thắc mắc, bà con vui lòng liên hệ:

0785.888.689
YouTube: THIÊN NÔNG 689
Email: kythuatthiennong689@gmail.com
Tiktok: @ctycpxnkthiennong689

THIÊN NÔNG 689 TẬN TÂM – CHẤT LƯỢNG