Ngoài vườn, không hiếm cảnh cây vừa nhú bông đã phải xử lý thuốc. Thấy bông ra nhiều, hoa còn non, nhà vườn bắt đầu lo sâu bệnh tấn công nên tranh thủ phun xịt để “giữ bông cho chắc”. Những ngày đầu, bông vẫn đứng, hoa còn tươi, nhìn vườn có vẻ ổn. Nhưng chỉ vài hôm sau, bông bắt đầu rụng lác đác, hoa héo dần, rồi rụng hàng loạt, nhất là trên những cành mang nhiều bông.
Lúc này, chủ vườn bắt đầu loay hoay tìm nguyên nhân. Người thì cho rằng do thời tiết thất thường, mưa nắng trái mùa làm bông yếu. Người lại nghi do sâu bệnh phá bông, côn trùng chích hút hoặc nấm bệnh tấn công nên tiếp tục tăng thuốc để xử lý. Thế nhưng, càng xử lý thì bông càng rụng, hoa càng suy, trái non vừa đậu đã rớt.
Ít ai nghĩ rằng nguyên nhân có thể bắt đầu ngay từ cách dùng thuốc, chứ không hẳn do thời tiết hay dịch hại. Đặc biệt là tình trạng lấy thuốc tưới gốc đem phun lên tán lá, bông và hoa – một nhầm lẫn khá phổ biến khi cây bước vào giai đoạn làm bông, nuôi trái. Việc sử dụng thuốc không đúng phương thức ở thời điểm sinh lý nhạy cảm này dễ khiến cây bị sốc, rối loạn sinh lý, làm bông yếu dần, cuống hoa teo lại và dẫn đến rụng hoa, rụng trái non.
Chính những biểu hiện này khiến nhiều nhà vườn tưởng rằng cây đang bị bệnh nặng, trong khi thực chất cây đang phản ứng với việc dùng thuốc chưa phù hợp. Nếu không nhận ra sớm và điều chỉnh kịp thời, hậu quả không chỉ dừng lại ở việc rụng bông, mà còn ảnh hưởng đến tỷ lệ đậu trái và năng suất của cả vụ mùa.
Giai đoạn sinh sản – thời điểm “nhạy cảm” nhất của cây trồng
Trong suốt vòng đời của cây, giai đoạn sinh sản luôn là giai đoạn nhạy cảm nhất về mặt sinh lý. Đây là lúc cây chuyển hướng hoàn toàn: từ việc nuôi lá, nuôi cành sang dồn sức để làm bông, nuôi hoa và hình thành trái. Toàn bộ dinh dưỡng, năng lượng và dòng vận chuyển trong cây đều thay đổi để phục vụ cho mục tiêu sinh thực.
Ở thời điểm này, bên trong cây diễn ra đồng loạt nhiều quá trình sinh lý quan trọng. Từ phân hóa mầm hoa, hình thành và phát triển bông, cho đến thụ phấn, thụ tinh và nuôi dưỡng hoa, trái non sau khi đậu. Mỗi công đoạn đều liên kết chặt chẽ với nhau, chỉ cần một khâu bị ảnh hưởng là cả quá trình phía sau sẽ bị kéo theo.
Chính vì vậy, cây trồng ở giai đoạn sinh sản rất nhạy với các tác động bên ngoài. Một thay đổi nhỏ về thời tiết, một lần xử lý thuốc chưa phù hợp, hay một tác động mạnh lên bông và hoa cũng có thể khiến cây bị rối loạn sinh lý. Biểu hiện thường thấy là hoa không bung đều, nghẹn bông, rụng hoa sớm, trái non vừa đậu đã rớt, hoặc trái phát triển không đồng đều, méo mó.
Trong bối cảnh đó, tâm lý chung của nhà vườn là lo sâu bệnh gây hại bông, sợ mất đợt hoa, bởi chỉ cần mất bông ở giai đoạn này là xem như ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất cả vụ. Sự lo lắng này khiến nhiều người xử lý thuốc dồn dập, thậm chí xử lý liên tiếp trong thời gian ngắn. Và cũng chính ở đây, những nhầm lẫn trong việc lựa chọn thuốc và cách sử dụng thuốc bảo vệ thực vật bắt đầu xuất hiện, đặc biệt là việc dùng thuốc không đúng phương thức, gây tác động ngược lại đến sinh lý cây trong giai đoạn vốn đã rất nhạy cảm.
Nhầm lẫn phổ biến giữa thuốc tưới gốc và thuốc phun lá
Một trong những nhầm lẫn phổ biến nhất hiện nay trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật là không phân biệt rõ thuốc tưới gốc và thuốc phun lá, hoặc xem hai hình thức này có thể thay thế cho nhau. Trên thực tế, đây là hai nhóm thuốc hoàn toàn khác nhau về cơ chế hoạt động.
Về nguyên tắc, mỗi loại thuốc bảo vệ thực vật đều được nghiên cứu, thử nghiệm và đăng ký cho một phương thức sử dụng cụ thể. Việc quy định tưới gốc hay phun lá không phải là hình thức, mà dựa trên đặc tính của hoạt chất, hệ phụ gia đi kèm, khả năng hấp thu và cách thuốc phân bố trong cây. Khi thay đổi phương thức sử dụng, cơ chế hoạt động của thuốc cũng bị thay đổi theo.
Thuốc tưới gốc được thiết kế để làm việc trong môi trường đất. Sau khi được tưới vào vùng rễ, thuốc sẽ được bộ rễ hấp thu từ từ, rồi vận chuyển dần lên thân và lá theo dòng nhựa cây. Cách hấp thu này giúp thuốc phát huy tác dụng ổn định, kéo dài, ít gây sốc cho cây nếu dùng đúng liều lượng và đúng thời điểm.
Ngược lại, thuốc phun lá được thiết kế để tiếp xúc trực tiếp với bề mặt lá, hoa và thân non. Nhờ hệ phụ gia bám dính và thẩm thấu nhanh, thuốc có thể xâm nhập qua biểu bì trong thời gian ngắn, từ đó phát huy tác dụng nhanh trên đối tượng cần phòng trừ.
Chính vì sự khác biệt này, khi lấy thuốc tưới gốc đem phun, thuốc đã bị sử dụng sai hoàn toàn với cơ chế vốn có. Thay vì được hấp thu từ từ qua rễ, thuốc lại tác động trực tiếp lên lá, bông và hoa – những bộ phận rất nhạy cảm, đặc biệt trong giai đoạn sinh sản. Hệ quả là hiệu quả phòng trừ không những không tăng, mà còn dễ phát sinh các rủi ro như cháy bông, sốc sinh lý, rụng hoa và rụng trái non.
Vì sao lấy thuốc tưới gốc đem phun dễ gây hại?
Chính những nhầm lẫn tưởng chừng rất nhỏ trong cách sử dụng thuốc lại đang âm thầm làm rối loạn sinh lý cây, nhất là khi cây đang mang bông, mang hoa. Vấn đề không nằm ở chỗ dùng thuốc nhiều hay ít, mạnh hay nhẹ, mà nằm ở chỗ thuốc đó được thiết kế để đi bằng con đường nào trong cây.
Khi lấy thuốc tưới gốc đem phun, cây bị tác động một cách đột ngột lên những mô non nhạy cảm nhất như bông, hoa và lá non. Lúc này, cây chưa kịp thích nghi đã phải gánh thêm áp lực hóa học, trong khi bên trong vẫn đang diễn ra quá trình phân hóa mầm, nuôi hoa và chuẩn bị cho thụ phấn – thụ tinh. Sự chồng chéo này rất dễ dẫn đến tình trạng cây “không kịp trở tay”, biểu hiện ra bên ngoài bằng hiện tượng rụng hoa, nghẹn bông hoặc rụng trái non sau đó vài ngày.
Điều đáng nói là những biểu hiện này thường không xảy ra ngay lập tức. Ngay sau khi phun, bông vẫn đứng, hoa vẫn nở, khiến nhiều nhà vườn lầm tưởng là xử lý thuốc có hiệu quả. Nhưng chỉ sau vài hôm, khi cây bắt đầu phản ứng sinh lý, tình trạng rụng mới xuất hiện, lúc này rất khó truy ngược lại nguyên nhân ban đầu.
Chính sự trễ này khiến việc dùng thuốc sai cách dễ bị bỏ qua hoặc đổ lỗi cho thời tiết, sâu bệnh hay “cây yếu”. Trong khi đó, nguyên nhân thật sự lại nằm ở khâu xử lý thuốc ngay từ đầu – nơi mà chỉ cần sai phương thức sử dụng đã đủ làm cả đợt bông bị ảnh hưởng.
Một loại thuốc có thể rất tốt, đúng bệnh, đúng hoạt chất. Nhưng nếu dùng sai cách, sai phương thức – đáng tưới lại đem phun, đáng phun lại tưới – thì không những hiệu quả phòng trừ không đạt, mà còn kéo theo nhiều hệ lụy cho cây trồng.
Ở giai đoạn sinh sản, cây rất nhạy cảm với mọi tác động từ bên ngoài. Lúc này, việc lựa chọn đúng loại thuốc cho phun hay tưới, kết hợp với thời điểm xử lý phù hợp, không chỉ giúp kiểm soát sâu bệnh mà còn góp phần giữ bông, giữ hoa và ổn định sinh lý cây tốt hơn.
Nguyên tắc “4 đúng” – đừng bỏ qua chữ “đúng cách”
Trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, nguyên tắc “4 đúng” không phải là điều mới. Nhưng trong thực tế ngoài vườn, nhiều rủi ro lại xuất phát từ việc nhớ không đủ hoặc hiểu chưa đúng bốn chữ “đúng” này, đặc biệt khi cây đang mang bông, mang hoa.
Đúng thuốc
Trước hết là chọn đúng loại thuốc cho đúng đối tượng gây hại. Không phải thấy bông có dấu hiệu bất thường là xử lý thuốc ngay, mà cần xác định rõ đó là sâu, nấm hay chỉ là rối loạn sinh lý. Việc dùng thuốc không đúng đối tượng không những không giải quyết được vấn đề mà còn làm cây chịu thêm áp lực không cần thiết.
Đúng cách sử dụng
Đây là yếu tố thường bị xem nhẹ nhất. Cần phân biệt rõ thuốc nào dùng để tưới gốc, thuốc nào dùng để phun lá. Mỗi loại thuốc được thiết kế cho một con đường hấp thu khác nhau. Khi dùng sai cách, hiệu quả phòng trừ giảm mạnh, đồng thời tăng nguy cơ gây sốc sinh lý cho bông, hoa và trái non.
Đúng liều lượng – nồng độ
Ở giai đoạn sinh sản, không nên có suy nghĩ “tăng liều cho chắc ăn”. Mô non rất nhạy cảm, chỉ cần nồng độ hơi cao cũng có thể ảnh hưởng đến hoa và cuống trái. Tuân thủ liều lượng khuyến cáo giúp thuốc phát huy hiệu quả mà không gây tổn thương cho cây.
Đúng thời điểm
Xử lý thuốc cần đúng lúc, đúng thời điểm cây có thể chịu được. Tránh phun khi hoa đang nở rộ, khi thời tiết quá nắng gắt hoặc mưa dầm. Một lần xử lý đúng thời điểm thường hiệu quả hơn nhiều lần xử lý dồn dập nhưng sai lúc.
Khi áp dụng đầy đủ nguyên tắc “4 đúng”, thuốc bảo vệ thực vật sẽ trở thành công cụ hỗ trợ cho cây trồng, chứ không phải là yếu tố làm phát sinh thêm rủi ro. Đặc biệt trong giai đoạn sinh sản, đúng thuốc thôi là chưa đủ, mà phải đúng cách thì cây mới giữ được bông và nuôi trái ổn định.
Thiên Nông 689 xin chân thành cảm ơn quý bà con đã luôn tin tưởng và đồng hành trong suốt thời gian qua.
Mỗi vườn cây có điều kiện đất đai, thời tiết và cách chăm sóc khác nhau, vì vậy để đạt hiệu quả cao nhất, bà con nên liên hệ trực tiếp với đội ngũ kỹ thuật Thiên Nông 689 để được hướng dẫn cụ thể, đúng với tình trạng vườn của mình.
THIÊN NÔNG 689 – HỖ TRỢ KỸ THUẬT MIỄN PHÍ TOÀN QUỐC
Mọi thắc mắc, bà con vui lòng liên hệ:
0785.888.689
YouTube: THIÊN NÔNG 689
Email: kythuatthiennong689@gmail.com
Tiktok: @ctycpxnkthiennong689
THIÊN NÔNG 689 TẬN TÂM – CHẤT LƯỢNG
