Trong số các đối tượng gây hại trên cây nhãn, nếu nhện lông nhung làm xoăn lá, bọ xít làm rụng bông, thì sâu đục thân chính là kẻ thù nguy hiểm nhất. Tại sao gọi nó là “kẻ giết người thầm lặng”? Bởi vì nó không tấn công rầm rộ bên ngoài mà lẳng lặng đục khoét sâu vào bên trong lõi gỗ. Có khi bà con thấy cây vẫn xanh tốt, nhưng thực chất bên trong đã rỗng tuếch, chỉ cần một trận gió lớn là gãy ngang thân, hoặc cây cứ lụi dần rồi chết mà không rõ nguyên nhân.

Nhiều nhà vườn tâm sự với chúng tôi: “Xịt thuốc đủ loại, phun nát cả tán lá mà sao sâu vẫn không chết, cành vẫn cứ héo?”. Đó là vì bà con chưa hiểu được cái “tính nết” ẩn mình của nó. Hôm nay, mời quý nhà vườn cùng theo dõi bài viết về loài sâu này và tìm ra giải pháp “đánh đúng, đánh trúng” để bảo vệ vườn nhãn của mình nhé.

 NHẬN DIỆN “HUNG THỦ” VÀ CÁCH GÂY HẠI CỦA SÂU ĐỤC THÂN

Sâu đục thân hại nhãn thực chất là ấu trùng của các loài xén tóc. Chúng có vòng đời khá dài và lối sống rất kín đáo.

• Nhận diện: Con xén tóc trưởng thành thường có thân dài, cứng, cặp râu rất dài. Chúng đẻ trứng vào các kẽ nứt của vỏ cây hoặc các chạc cành. Khi trứng nở, sâu non (ấu trùng) sẽ bắt đầu hành trình “đục khoét”. Sâu non có màu trắng sữa, đầu nhỏ nhưng hàm rất khỏe, thân chia thành nhiều đốt rõ rệt.
• Cách thức tấn công: Sâu non mới nở sẽ đục một lỗ nhỏ để chui vào dưới lớp vỏ, sau đó ăn dần vào phần lõi gỗ. Chúng đục thành những đường hầm ngoằn ngoèo bên trong thân, cành. Dinh dưỡng và nước từ rễ lên không thể vận chuyển qua các đoạn bị đục, làm cho cành bị khô héo, lá vàng rụng và cuối cùng là chết cả cành hoặc cả cây.
• Dấu hiệu dễ thấy nhất: Bà con đi thăm vườn, hãy chú ý dưới gốc cây hoặc trên các chạc cành. Nếu thấy có những đám mùn cưa và phân sâu màu nâu nhạt đùn ra, đó chính là bằng chứng xác thực nhất cho thấy sâu đang nằm bên trong thân cây.

TẠI SAO TRỊ SÂU ĐỤC THÂN LẠI KHÓ ĐẾN THẾ?

Rất nhiều bà con than phiền rằng xịt thuốc không hiệu quả. Nguyên nhân chủ yếu nằm ở các điểm sau:

• Sâu nằm quá sâu: Thuốc bảo vệ thực vật thông thường khi phun lên lá hay vỏ cây chỉ có tác động tiếp xúc bên ngoài. Trong khi đó, con sâu nằm sâu trong lõi gỗ, thuốc không thể ngấm tới nơi được.
• Lỗ đục bị bịt kín: Con sâu rất khôn khéo, nó thường dùng phân và mùn cưa chặn kín lối vào để tránh kẻ thù và tránh thuốc.
• Phát hiện quá muộn: Khi bà con thấy cành héo, lá vàng thì thường sâu đã đục nát bên trong rồi, lúc này cứu vãn rất khó khăn.

BIỆN PHÁP PHÒNG TRỊ

Để trị dứt điểm sâu đục thân, chúng ta không thể chỉ dựa vào việc phun thuốc lên lá. Bà con cần phối hợp nhiều biện pháp kết hơp.

Vệ sinh vườn và tỉa cành 

Một vườn nhãn rậm rạp, thiếu ánh sáng là nơi trú ẩn yêu thích của xén tóc.

• Tỉa cành: Bà con nên tỉa bỏ những cành già yếu, cành bị sâu bệnh, cành mọc chồng chéo để vườn luôn thông thoáng. Ánh nắng chiếu trực tiếp vào thân cây sẽ hạn chế xén tóc đến đẻ trứng.
• Vệ sinh vỏ cây: Những cây nhãn già thường có lớp vỏ xù xì, nứt nẻ. Đây là “ổ đẻ” lý tưởng. Bà con có thể dùng bàn chải sắt hoặc dụng cụ chuyên dụng để cạo bớt lớp vỏ chết, giúp thân cây nhẵn nhụi, xén tóc không còn chỗ gửi trứng.

Quét vôi gốc cây 

Đây là kinh nghiệm dân gian nhưng rất khoa học. Vào đầu mùa mưa hoặc cuối mùa mưa (lúc xén tóc chuẩn bị đẻ trứng), bà con nên pha vôi với nước (có thể thêm một ít đồng xanh) để quét lên thân cây từ gốc lên cao khoảng 1m – 1.5m.

• Tác dụng: Vôi có tính kiềm cao, làm cho xén tóc sợ không dám lại gần đẻ trứng. Đồng thời, nó cũng tiêu diệt các loại nấm bệnh bám trên thân cây.

 Kỹ thuật (Dành cho cây đã bị sâu đục)

Khi phát hiện có mùn cưa đùn ra, bà con đừng vội phun thuốc khắp tán lá cho phí tiền. Hãy làm theo các bước sau:

• Bước 1: Dùng dây kẽm soi vào lỗ đục để thông lỗ và cố gắng đâm chết sâu bên trong.
• Bước 2: Sử dụng các loại thuốc có tính xông hơi mạnh hoặc lưu dẫn cực tốt (như các dòng chứa hoạt chất Cartap, Cypermethrin).
• Bước 3: Dùng bơm kim tiêm hút thuốc đậm đặc (pha ít nước) bơm trực tiếp vào lỗ đục.
• Bước 4: Sau khi bơm thuốc, dùng đất sét hoặc bông gòn tẩm thuốc bịt kín lỗ đục lại. Thuốc xông hơi sẽ lan tỏa trong đường hầm và tiêu diệt sâu dù nó có nằm ở ngõ ngách nào.

QUẢN LÝ DINH DƯỠNG 

Cây khỏe thì sức đề kháng mới tốt. Những cây nhãn bị suy kiệt, thiếu chất thường là mục tiêu hàng đầu của sâu đục thân.

• Bón phân cân đối: Đừng quá lạm dụng phân Đạm (N), vì nó làm vỏ cây mềm yếu, sâu dễ đục. Hãy tăng cường Kali và các loại phân hữu cơ, trung vi lượng để vỏ cây chắc khỏe, gỗ cứng.
• Tăng cường sức đề kháng: Sau khi đã trị sạch sâu, bà con nên bổ sung các dòng phân bón lá có chứa Silic giúp thân cây cứng cáp hơn, khiến con sâu khó lòng “gặm” được lớp gỗ.

 NHỮNG SAI LẦM BÀ CON CẦN TRÁNH

1. Phun thuốc lúc trời nắng gắt: Thuốc dễ bay hơi và làm cháy lá, hiệu quả diệt sâu kém.
2. Chỉ phun thuốc lá: Như đã nói, sâu đục thân nằm trong lõi, phun lá không có tác dụng nhiều. Phải tập trung xử lý tại thân và lỗ đục.
3. Quên kiểm tra vườn thường xuyên: Sâu đục thân gây hại âm thầm. Chỉ có việc thăm vườn mỗi tuần, nhìn kỹ gốc và thân cây mới giúp bà con phát hiện sớm và xử lý kịp thời.

Thưa quý nhà vườn, sâu đục thân nhãn tuy nguy hiểm nhưng không phải là không có cách trị. Điều quan trọng nhất không phải là thuốc mạnh hay yếu, mà là sự quan tâm của bà con dành cho mỗi gốc nhãn. Chỉ cần một chút tỉ mỉ khi thăm vườn, một chút dứt khoát khi dùng kéo tỉa cành, và sự đúng đắn trong cách bơm thuốc vào lỗ đục, bà con hoàn toàn có thể làm chủ tình hình.

Cây nhãn không chỉ là nguồn thu nhập, nó còn là tâm huyết cả đời của người làm vườn. Đừng để những “kẻ giấu mặt” này phá hoại thành quả đó. Chúc bà con mình luôn có những vườn nhãn khỏe mạnh, cành lá sum suê, trái sai trĩu cành và một mùa thu hoạch thuận lợi, bán được giá cao!