Sầu riêng là một trong những loại cây ăn trái mang lại giá trị kinh tế rất cao, nhưng đây cũng là loại cây “khó tính” bậc nhất, đòi hỏi kỹ thuật canh tác khắt khe từ nhà vườn. Khi thời tiết bước vào những tháng cao điểm của mùa nắng nóng, nhiệt độ ngoài trời tăng cao gay gắt kèm theo các đợt gió khô, cây sầu riêng phải đối mặt với một mối nguy hại cực kỳ lớn: Hiện tượng sốc nhiệt và cháy lá.

Nhiều nhà vườn dù đã đầu tư rất nhiều chi phí cho các loại phân bón cao cấp, phun thuốc bảo vệ thực vật định kỳ nhưng cây vẫn gặp tình trạng cháy lá, rụng bông, thậm chí buông tầng rời rụng trái non hàng loạt. Nguyên nhân cốt lõi thường không nằm ở hàm lượng dinh dưỡng, mà nằm ở cách quản lý nước, quản lý cỏ và giữ ẩm mặt đất chưa đúng cách. Hôm nay, mời quý nhà vườn cùng Thiên Nông 689 tìm hiểu thêm về vấn đề này nhé.

Hiện tượng sốc nhiệt trên cây sầu riêng

Sốc nhiệt (hay còn gọi là stress nhiệt) là trạng thái cây trồng bị thay đổi môi trường sống một cách quá đột ngột về nhiệt độ và độ ẩm, vượt quá khả năng tự điều hòa của các tế bào thực vật.

Đối với cây sầu riêng, hệ rễ tơ (rễ hút dinh dưỡng) tập trung phần lớn ở lớp đất mặt từ 0 – 30cm. Đây là vùng chịu tác động trực tiếp và nhanh nhất của nhiệt độ môi trường.

Khi bộ rễ bị tổn thương, mạch dẫn trong cây không thể bơm đủ nước lên tán lá để đáp ứng quá trình thoát hơi nước dưới áp lực của ánh nắng mặt trời. Cây bị mất cân bằng nước nghiêm trọng, dẫn đến các tế bào lá bị teo tóp, cháy khô từ chóp lá lan vào trong và rụng dần.

Những sai lầm tai hại của nhà vườn trong giai đoạn nắng nóng

Trong thực tế canh tác, nhiều hành động được thực hiện dựa trên thói quen hoặc cảm tính của nhà vườn nhưng lại vô tình “tiếp tay” cho hiện tượng sốc nhiệt diễn ra nhanh và nặng nề hơn.

Dọn sạch cỏ, để mặt đất trống trải

Nhiều nhà vườn có quan niệm “sạch sẽ là tốt”, vì vậy luôn phun thuốc diệt cỏ hoặc dùng máy cắt sát rạt mặt đất, để lộ ra nền đất trơ trọi xung quanh mô và lối đi.

• Hệ lụy: Khi không có lớp che phủ, ánh nắng mặt trời rọi thẳng xuống mô sầu riêng. Đất bị bốc hơi nước cực kỳ nhanh, trở nên khô cằn và đóng váng bít chặt. Không có cỏ điều hòa nhiệt độ, lớp đất mặt sẽ nóng như một “lò than”, trực tiếp “luộc” chín hệ rễ tơ bên dưới.

Tưới nước vào buổi trưa nắng gắt

Khi thấy trời nắng nóng gay gắt, lá sầu riêng có hiện tượng hơi héo rủ, nhiều nhà vườn xót ruột nên đã bật hệ thống tưới hoặc dùng vòi phun đẫm vào gốc giữa trưa (từ 11h trưa đến 2h chiều).

• Hệ lụy: Đây là sai lầm nguy hiểm nhất. Lúc này nhiệt độ nền đất đang rất cao, khi gặp dòng nước mát tưới vào, sự chênh lệch nhiệt độ đột ngột sẽ tạo ra hiện tượng “luộc chín rễ”. Nước tưới vào đất nóng lập tức nóng lên, làm chín các đầu rễ non, gây thối rễ ngay tức khắc. Cây sầu riêng sau đó sẽ bị rụng lá hoặc chết cành rất nhanh.

Để cây quá khát rồi mới dập nước quá đậm

Do bận rộn hoặc thiếu nước tưới, nhà vườn để mặc cho đất khô nứt nẻ, cây xào lá trong vài ngày. Sau đó, khi có nước lại tiến hành tưới thật đẫm, dập nước liên tục với lượng lớn để “bù” cho cây.

• Hệ lụy: Khi cây đang ở trạng thái khô hạn nghiêm trọng, các tế bào rễ đã co lại để tự vệ và đang rất yếu. Việc dập một lượng nước lớn đột ngột khiến rễ bị ngộp nước, tế bào bị trương phình quá nhanh dẫn đến vỡ vách tế bào. Cây bị sốc nước sinh lý, không những không hút được nước mà còn bị rụng bông, rụng trái non hàng loạt do áp lực nước thay đổi đột ngột.

Giải pháp toàn diện hạn chế sốc nhiệt sầu riêng giai đoạn nắng nóng

Để giúp cây sầu riêng vượt qua mùa nắng nóng an toàn, giữ được năng suất ổn định, nhà vườn cần áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật dưới đây:

Biện pháp giữ ẩm đất và quản lý cỏ trong vườn

Bà con cần thay đổi tư duy về cỏ. Cỏ không phải là kẻ thù tranh chấp dinh dưỡng nếu chúng ta biết quản lý đúng cách, mà cỏ chính là “vũ khí bí mật” bảo vệ đất.

• Tuyệt đối không phun thuốc diệt cỏ trong suốt mùa nắng nóng. Thuốc diệt cỏ vừa làm mất lớp che phủ, vừa làm đất bị thối hóa, chai cứng và làm chết các vi sinh vật có lợi.

• Cách quản lý cỏ chuẩn: Giữ lại lớp cỏ trong vườn từ khu vực quanh tán (cách gốc khoảng 30 – 50cm để tránh độ ẩm quá sát cổ rễ gây nấm bệnh) ra đến hết tán và lối đi giữa các hàng cây.

• Kỹ thuật cắt cỏ: Khi cỏ mọc quá cao (trên 30cm), tiến hành dùng máy cắt tỉa ngang thân, giữ lại phần gốc cỏ cao khoảng 10 – 15cm. Phần thân cỏ bị cắt hạ xuống sẽ để lại trên mặt đất làm lớp màng phủ hữu cơ cực kỳ tốt, vừa giữ ẩm vừa tự phân hủy thành phân mùn nuôi đất.

• Lợi ích: Giúp nhiệt độ đất luôn thấp hơn nhiệt độ môi trường, bảo vệ trọn vẹn hệ rễ tơ, tạo môi trường cho vi sinh vật đất phát triển ổn định.

Kỹ thuật tưới nước

Nước là yếu tố quyết định sự sống của cây sầu riêng trong mùa nắng, nhưng tưới thế nào cho đúng mới là kỹ thuật.

• Thời gian tưới lý tưởng: Chỉ tưới vào sáng sớm . Ưu tiên tưới vào buổi sáng sớm vì lúc này đất đã được làm mát qua một đêm, tưới nước vào giúp cây tích trữ đủ lượng nước để đối phó với cái nắng gay gắt vào buổi trưa.

• Tưới nhấp nhẹ khi cây bị khô hạn: Nếu vườn lỡ bị khô hạn vài ngày, tuyệt đối không tưới đẫm ngay. Ngày đầu tiên chỉ tưới sương nhẹ khoảng 20% – 30% lượng nước thông thường để đất và rễ làm quen lại với độ ẩm. Ngày thứ hai tăng lên 50%, ngày thứ ba tăng lên 80% và sau đó mới trở lại lượng nước bình thường. Việc “cho uống nước từ từ” này giúp cây không bị sốc sinh lý.

Bổ sung dinh dưỡng và trung vi lượng cân đối tăng sức đề kháng

Bên dưới gốc đã được bảo vệ bằng nước và cỏ, bên trên lá cần được trang bị “áo giáp” bằng các dòng dinh dưỡng hợp lý để cây tự chống chọi với stress nhiệt.

• Tăng cường Trung – Vi lượng (Ca, Mg, Zn, Si, B…):

  • Canxi (Ca) và Silicon (Si): Giúp vách tế bào thực vật trở nên dày dặn, cứng cáp hơn, hạn chế tối đa sự thoát hơi nước qua biểu bì lá, giúp lá chịu được nhiệt độ cao mà không bị bỏng.

  • Magie (Mg) và Kẽm (Zn): Tăng cường hiệu suất quang hợp, giữ cho lá luôn xanh dày, không bị vàng úa dưới ánh nắng cường độ cao.

• Hạn chế phân hóa học có chỉ số muối cao: Trong giai đoạn nắng nóng đỉnh điểm, hạn chế tối đa việc rải các loại phân hóa học (NPK) có hàm lượng clorua hoặc chỉ số muối cao xuống gốc khi đất không đủ độ ẩm sâu. Thay vào đó, hãy ưu tiên tưới Humic, Fulvic kết hợp phân hữu cơ lỏng để kích thích rễ tơ ra liên tục, giúp rễ luôn khỏe mạnh.

Bảo vệ vườn sầu riêng khỏi hiện tượng sốc nhiệt trong giai đoạn nắng nóng không phải là một công việc quá phức tạp hay tốn kém, mà nó đòi hỏi sự tỉ mỉ, hiểu rõ đặc tính sinh lý của cây và sự kiên trì của nhà vườn.

Hãy chủ động chăm sóc và bảo vệ bộ rễ của cây ngay từ đầu mùa nắng, đó là chìa khóa vàng giúp nhà vườn có những vụ mùa sầu riêng bội thu, trúng giá và phát triển bền vững.

Kính chúc quý nhà vườn có một vụ mùa thuận lợi và thành công rực rỡ!

Nhà vườn cần hỗ trợ kỹ thuật vui lòng liên hệ để được tư vấn quy trình phù hợp với tình trạng thực tế vườn
THIÊN NÔNG 689 HỖ TRỢ KỸ THUẬT MIỄN PHÍ TRÊN TOÀN QUỐC
MỌI THẮC MẮC BÀ CON LIÊN HỆ
 0785.888.689
 YouTUBE: THIÊN NÔNG 689 http://www.youtube.com/@thiennong689-tuvankythuatc8
 kythuatthiennong689@gmail.com
 https://thiennong689.com.vn/
TIKTOK: https://www.tiktok.com/@ctycpxnkthiennong689…