Khi sầu riêng bước vào giai đoạn cuối của quá trình nuôi trái, nhiều nhà vườn thường tập trung vào phân bón và các sản phẩm hỗ trợ lên cơm mà quên mất một yếu tố rất quan trọng nằm ngay dưới tán cây: độ ẩm của đất. Trong giai đoạn này, cây vẫn cần nước để duy trì hoạt động sinh lý, nhưng nhu cầu nước không còn giống thời kỳ trái đang tăng trưởng mạnh. Nếu đất liên tục ẩm cao, thoát nước chậm hoặc vùng dưới tán bị cỏ phủ kín, cây có thể tiếp tục hấp thu nước mạnh, làm thay đổi trạng thái sinh trưởng và ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa, tích lũy chất khô trong trái.
Vì vậy, việc dọn cỏ hợp lý quanh vùng gốc, giữ mặt đất thông thoáng và chủ động điều chỉnh lượng nước ở giai đoạn gần thu hoạch là một trong những biện pháp quản lý vườn đáng được quan tâm. Tuy nhiên, cần hiểu đúng rằng dọn cỏ không đồng nghĩa với làm cho đất khô kiệt, và giảm nước cũng không có nghĩa là cắt nước đột ngột. Mục tiêu chính là đưa vùng rễ về trạng thái ẩm độ phù hợp, tránh tình trạng đất quá ướt kéo dài nhưng vẫn đảm bảo cây không bị thiếu nước. Hôm nay, mời quý nhà vườn cùng Thiên Nông 689 tìm hiểu thêm về vấn đề này nhé.
Vì sao gần thu hoạch cần quan tâm đến độ ẩm đất?
Trong quá trình phát triển, trái sầu riêng trải qua nhiều giai đoạn khác nhau. Ở giai đoạn đầu, trái cần nguồn nước và dinh dưỡng tương đối lớn để phát triển kích thước, hoàn thiện cấu trúc vỏ và hạt. Khi trái đã đạt gần kích thước cuối cùng, tốc độ tăng kích thước giảm xuống và cây chuyển nhiều hơn sang quá trình tích lũy chất khô, tinh bột, đường và các hợp chất góp phần hình thành đặc tính của cơm.
Đây là thời điểm nhà vườn thường sử dụng cách gọi “lên cơm”. Thực chất, quá trình này không đơn giản chỉ là cây đưa thêm nước hay phân vào trái mà là một chuỗi biến đổi sinh lý và sinh hóa phức tạp. Nguồn carbohydrate được tạo ra từ quang hợp ở bộ lá được vận chuyển về trái, sau đó được chuyển hóa và tích lũy dưới nhiều dạng khác nhau.
Do đó, điều kiện nước trong đất ở giai đoạn cuối vụ cần được quản lý ổn định. Nếu đất quá ẩm trong thời gian dài, cây vẫn có điều kiện hấp thu nước mạnh, trong khi nhu cầu tăng kích thước trái đã giảm. Điều này có thể làm thay đổi cân bằng nước giữa cây và trái, đồng thời duy trì trạng thái sinh trưởng mạnh nếu các yếu tố dinh dưỡng khác cũng đang thuận lợi.
Dọn cỏ quanh gốc có liên quan gì đến việc quản lý nước?
Cỏ trong vườn sầu riêng không phải lúc nào cũng có hại. Một thảm cỏ được quản lý hợp lý giữa các hàng cây có thể giúp hạn chế xói mòn, giảm tác động trực tiếp của mưa lên đất và góp phần duy trì hệ sinh thái đất. Tuy nhiên, khi cỏ mọc quá dày sát vùng gốc hoặc phủ kín mặt đất dưới tán, việc quản lý nước và quan sát tình trạng đất sẽ trở nên khó khăn hơn.
Dọn cỏ có kiểm soát quanh khu vực gốc giúp mặt đất thông thoáng hơn, dễ quan sát tình trạng ẩm độ và thuận tiện trong việc điều chỉnh tưới. Quan trọng hơn, khi vùng gốc được vệ sinh sạch sẽ, nhà vườn cũng dễ phát hiện những dấu hiệu bất thường như nước đọng, rễ nổi, nấm bệnh, vết xì mủ hoặc các vị trí đất bị nén chặt.
Không nên hiểu dọn cỏ là làm sạch toàn bộ vườn
Một sai lầm cần tránh là cào sạch toàn bộ cỏ trên liếp chỉ vì muốn giảm ẩm. Việc loại bỏ hoàn toàn thảm phủ có thể khiến đất chịu tác động trực tiếp của nắng nóng, mưa lớn và dòng chảy bề mặt, từ đó làm tăng nguy cơ rửa trôi đất và dinh dưỡng.
Giải pháp phù hợp hơn là quản lý cỏ theo khu vực và theo mục đích. Vùng sát gốc và khu vực cần kiểm soát độ ẩm có thể được phát quang, giữ sạch để thuận tiện chăm sóc. Trong khi đó, cỏ ở giữa các hàng cây có thể được cắt thấp thay vì nhổ bỏ hoàn toàn.
Cách làm này vừa hạn chế cạnh tranh không cần thiết quanh vùng rễ chính, vừa duy trì một phần lớp phủ bảo vệ đất. Nhà vườn cũng không nên dùng cỏ đã cắt hoặc tàn dư thực vật phủ dày ngay sát cổ rễ vì vật liệu hữu cơ ẩm lâu có thể tạo môi trường thuận lợi cho một số tác nhân gây bệnh.
Giảm nước phải dựa trên tình trạng thực tế của vườn
Không có một công thức tưới duy nhất áp dụng cho tất cả vườn sầu riêng ở giai đoạn gần thu hoạch. Lượng nước cần thiết còn phụ thuộc vào loại đất, lượng mưa, tuổi cây, kích thước tán, số lượng trái, điều kiện thoát nước và thời tiết tại từng thời điểm.
Nếu đất vẫn còn ẩm sau mưa, nhà vườn không nên tiếp tục tưới chỉ vì đã đến lịch tưới. Ngược lại, nếu thời tiết nắng nóng kéo dài và đất khô nhanh, việc cắt nước quá mức cũng có thể khiến cây bị stress, ảnh hưởng đến quá trình vận chuyển và tích lũy chất khô.
Vì vậy, nguyên tắc quan trọng là theo dõi độ ẩm thực tế của vùng rễ trước khi quyết định tưới. Sau những trận mưa lớn, cần ưu tiên thoát nước nhanh, tránh để nước đọng trong mương hoặc trên mặt liếp. Khi đất đã giảm ẩm phù hợp mới tiếp tục điều chỉnh lượng nước theo nhu cầu của cây.
Bộ lá vẫn là nguồn cung cấp chất khô quan trọng cho trái
Muốn trái lên cơm tốt, không thể chỉ nhìn vào vùng đất dưới gốc mà bỏ qua bộ lá. Lá là nơi diễn ra quang hợp, tạo ra carbohydrate và các sản phẩm đồng hóa được vận chuyển đến những cơ quan có nhu cầu, trong đó có trái.
Nếu gần thu hoạch mà bộ lá bị cháy, rụng nhiều hoặc bị sâu bệnh gây hại, khả năng quang hợp giảm thì lượng carbohydrate cây tạo ra cũng giảm theo. Khi đó, dù nhà vườn có điều chỉnh nước tốt đến đâu, khả năng tích lũy chất khô của trái cũng có thể bị ảnh hưởng.
Do đó, quản lý nước cuối vụ cần đi cùng với việc giữ bộ lá khỏe mạnh, hạn chế sâu bệnh và tránh những tác động làm cây bị stress quá mức.
Dọn cỏ còn giúp hạn chế nguồn bệnh quanh gốc
Ngoài vấn đề nước, vệ sinh vùng gốc còn có ý nghĩa trong quản lý bệnh. Cỏ dại, lá rụng và tàn dư thực vật nếu tích tụ quá nhiều dưới tán sẽ giữ ẩm và tạo môi trường thuận lợi cho nhiều loại nấm bệnh phát triển.
Đặc biệt ở những vườn đã từng xuất hiện bệnh xì mủ, thối rễ hoặc các bệnh liên quan đến Phytophthora, việc giữ khu vực gốc thông thoáng, không để nước đọng và hạn chế tàn dư bệnh tiếp xúc với vùng rễ là điều rất quan trọng.
Khi dọn cỏ, nhà vườn cũng nên kết hợp kiểm tra cổ rễ và mặt đất. Nếu phát hiện vùng đất luôn ướt, có mùi bất thường, rễ bị thâm hoặc thân xuất hiện dấu hiệu xì mủ thì cần xử lý nguyên nhân càng sớm càng tốt thay vì chỉ tập trung vào việc giảm nước để phục vụ giai đoạn lên cơm.
Thời điểm gần thu hoạch cần hạn chế những thay đổi quá mạnh
Một trong những nguyên tắc quan trọng ở cuối vụ là hạn chế làm cây bị sốc. Cây đã trải qua một thời gian dài mang trái và tiêu hao lượng lớn dinh dưỡng. Nếu nhà vườn đột ngột cắt nước, bón một lượng lớn phân hoặc sử dụng nhiều sản phẩm kích thích trong thời gian ngắn, cây có thể phản ứng bất lợi.
Thay vì thay đổi đột ngột, nên điều chỉnh từng bước dựa trên tình trạng thực tế của đất và cây. Nếu đất đang quá ẩm, ưu tiên tiêu nước và để đất khô dần. Nếu cỏ mọc quá dày, tiến hành phát quang quanh vùng gốc và cắt thấp khu vực giữa hàng. Nếu đất đã có độ ẩm phù hợp, không cần tiếp tục làm khô quá mức.
Cách quản lý ổn định sẽ giúp cây duy trì hoạt động sinh lý bình thường trong khi trái hoàn thiện quá trình tích lũy chất khô.
Muốn cơm tốt, phải quản lý cả cây chứ không chỉ quản lý trái
Chất lượng cơm sầu riêng khi thu hoạch là kết quả của cả một quá trình kéo dài từ sau khi đậu trái đến lúc trái chín. Không thể chỉ dựa vào một loại phân bón hay một biện pháp xử lý ở những ngày cuối để quyết định hoàn toàn chất lượng cơm.
Trong giai đoạn gần thu hoạch, nhà vườn cần nhìn tổng thể: bộ lá còn khỏe hay không, bộ rễ có hoạt động ổn định không, đất đang khô hay quá ẩm, vườn có thoát nước tốt không, số lượng trái trên cây có phù hợp không và cây có đang phát sinh đọt mới hay không.
Việc dọn cỏ quanh gốc, giữ vùng rễ thông thoáng và điều chỉnh nước hợp lý chỉ là một phần trong toàn bộ quy trình. Khi những yếu tố này được phối hợp tốt, cây sẽ có điều kiện duy trì quang hợp, vận chuyển chất đồng hóa và hoàn thiện quá trình tích lũy chất khô trong trái.
Dọn cỏ đúng cách, quản lý ẩm độ đúng thời điểm
Giai đoạn gần thu hoạch là lúc nhà vườn cần đặc biệt chú ý đến sự cân bằng giữa nước, bộ rễ, bộ lá và trái. Dọn cỏ quanh gốc giúp vùng rễ thông thoáng, dễ quan sát và thuận tiện kiểm soát ẩm độ. Quản lý nước hợp lý giúp hạn chế tình trạng đất quá ướt kéo dài, giảm nguy cơ ảnh hưởng đến rễ và hạn chế những biến động sinh trưởng không cần thiết.
Tuy nhiên, cần nhớ rằng giảm ẩm không đồng nghĩa với làm đất khô kiệt. Cây vẫn cần nước để duy trì quang hợp và vận chuyển các chất đồng hóa vào trái. Vì vậy, thay vì áp dụng một công thức cắt nước cứng nhắc, nhà vườn nên dựa vào điều kiện đất, thời tiết, lượng mưa và tình trạng thực tế của cây để điều chỉnh.
Một vườn sầu riêng gần thu hoạch tốt không phải là vườn có đất càng khô càng tốt, mà là vườn kiểm soát được nước, giữ được bộ lá, bảo vệ được bộ rễ và giúp cây hoàn thành quá trình tích lũy chất khô trong trái. Khi quản lý đúng, những thao tác tưởng như đơn giản như dọn cỏ quanh gốc, khơi thông rãnh thoát nước và điều chỉnh lượng tưới cũng có thể góp phần quan trọng vào việc giữ chất lượng trái đến ngày thu hoạch.
Xin cảm ơn quý bà con đã dành thời gian quan tâm và theo dõi bài viết của chúng tôi. Hy vọng rằng những thông tin trong bài sẽ cung cấp cho bà con những kiến thức hữu ích để áp dụng vào quá trình canh tác, mang lại hiệu quả cao. Để cập nhật thêm nhiều thông tin bổ ích khác, quý bà con vui lòng truy cập trang web Thiên Nông 689 của chúng tôi hàng ngày. Chúc bà con một mùa vụ bội thu!
Nhà vườn cần hỗ trợ kỹ thuật vui lòng liên hệ để được tư vấn quy trình phù hợp với tình trạng thực tế vườn.
THIÊN NÔNG 689 HỖ TRỢ KỸ THUẬT MIỄN PHÍ TRÊN TOÀN QUỐC
MỌI THẮC MẮC BÀ CON LIÊN HỆ
☎️ 0785.888.689
🅾️ YouTUBE: THIÊN NÔNG 689 http://www.youtube.com/@thiennong689-tuvankythuatc8
📮 kythuatthiennong689@gmail.com
🌐 https://thiennong689.com.vn/
TIKTOK: https://www.tiktok.com/@ctycpxnkthiennong689…
