Trong hành trình canh tác sầu riêng, giai đoạn từ khi mắt cua phát triển thành bông, trải qua quá trình xổ nhụy cho đến khi hình thành trái non được coi là giai đoạn “nhạy cảm” nhất. Đây là thời điểm quyết định trực tiếp đến năng suất và lợi nhuận của cả vụ mùa. Tuy nhiên, thực tế cho thấy rất nhiều nhà vườn gặp phải tình trạng rụng bông, rụng trái hàng loạt mà không rõ nguyên nhân hoặc xử lý sai cách, dẫn đến thất thu.

Hiểu rõ bản chất sinh lý của cây và các tác động ngoại cảnh trong giai đoạn này là chìa khóa để “giữ chân” trái sầu riêng trên cành. Hôm nay, mời quý nhà vườn cùng Thiên Nông 689 tìm hiểu thêm về vấn đề này nhé.

Nguyên nhân hàng đầu: Sự cạnh tranh dinh dưỡng và hiện tượng “đi đọt”

Đây là nguyên nhân phổ biến và gây thiệt hại nặng nề nhất tại các vùng trồng sầu riêng ở Việt Nam.

Thừa ẩm và dư đạm vùng rễ

Cây sầu riêng có đặc tính sinh lý rất đặc biệt: ưu tiên phát triển sinh trưởng (lá, cành) hơn phát triển sinh sản (bông, trái). Khi gặp điều kiện thuận lợi như đất quá ẩm (do mưa hoặc tưới dư) kết hợp với hàm lượng Đạm (Nitơ) trong đất cao, cây sẽ ngay lập tức phát triển đọt non.

Cơ chế gây rụng

Khi đọt non xuất hiện, cây sẽ tập trung toàn bộ nguồn lực, hormone và chất dinh dưỡng để nuôi lá mới. Lúc này, bông và trái non đóng vai trò là “cơ quan phụ”. Sự tranh chấp dinh dưỡng diễn ra quyết liệt, và kết quả là cuống bông, cuống trái bị thiếu hụt dưỡng chất, hình thành tầng rời và rụng đi. Nhà vườn thường gọi đây là hiện tượng “cây bỏ trái để nuôi lá”.

Mất cân đối dinh dưỡng: Thiếu hụt các nguyên tố thiết yếu

Nhiều nhà vườn chỉ tập trung bón NPK thông thường mà quên mất rằng giai đoạn nuôi bông và trái non đòi hỏi những dưỡng chất cực kỳ chuyên biệt.

Vai trò của Boron (Bo) và Canxi

• Bo (Boron): Đóng vai trò quan trọng trong việc kéo dài ống phấn, giúp quá trình thụ phấn diễn ra hoàn hảo. Thiếu Bo khiến bông nhỏ, sức sống hạt phấn kém, tỷ lệ đậu trái thấp.

• Canxi: Giúp làm bền vững thành tế bào, giúp cuống trái dẻo dai, hạn chế hình thành tầng rời.

Lân, Kali và các nguyên tố vi lượng

Giai đoạn này cây cần Lân để phát triển bộ rễ khỏe (hỗ trợ hút nước) và Kali để điều tiết quá trình vận chuyển đường bột về trái. Thiếu các nguyên tố vi lượng như Kẽm (Zn), Magie (Mg) cũng khiến cây bị stress, quang hợp kém, dẫn đến suy yếu hệ thống nuôi trái. Khi dinh dưỡng không cân đối, cây sẽ tự động đào thải bớt các bộ phận để bảo vệ sức sống của cây mẹ.

Tác động tiêu cực từ thời tiết và môi trường

Cây sầu riêng rất “nhạy cảm” với sự thay đổi của thời tiết, đặc biệt là trong vòng 7-10 ngày kể từ khi xổ nhụy.

Độ ẩm không khí và mưa

Quá trình xổ nhụy thường diễn ra vào ban đêm. Nếu thời điểm này gặp mưa lớn hoặc không khí quá ẩm (sương muối, độ ẩm trên 90%):

• Hạt phấn bị ướt, kết dính lại, không thể phát tán để thụ phấn cho nhụy.

• Nước mưa có tính axit nhẹ hoặc mang theo nấm bệnh tấn công trực tiếp vào bao phấn và núm nhụy, gây đen bông, thối bông.

• Trái non hình thành trong điều kiện này thường bị “thối đít” hoặc cuống yếu, dẫn đến rụng sinh lý cực nhanh.

Sốc nhiệt

Sự chênh lệch nhiệt độ quá lớn giữa ngày và đêm, hoặc nắng nóng gay gắt kéo dài làm cây bị mất nước đột ngột, gây ra hiện tượng rụng trái để giảm bớt áp lực thoát hơi nước.

 Áp lực từ dịch hại: Nấm bệnh và côn trùng

Bông sầu riêng chứa nhiều mật ngọt, là “miếng mồi ngon” cho nhiều loại dịch hại.

• Nấm Thán thư (Colletotrichum sp): Gây khô bông, đen bông và rụng bông hàng loạt.

• Sâu ăn bông và Rệp sáp: Chúng tấn công trực tiếp vào cuống và cánh hoa, làm suy giảm sức sống của bông. Trái non bị rệp sáp tấn công sẽ bị biến dạng, còi cọc và rụng sớm.

 Quy trình quản lý để tăng tỷ lệ đậu trái và giữ trái ổn định

Để khắc phục các nguyên nhân trên, nhà vườn cần thực hiện đồng bộ các giải pháp sau:

Quản lý nước tưới “thông minh”

• Giai đoạn nuôi bông: Tưới nước nhẹ, đều đặn để giữ ẩm. Tuyệt đối không để đất quá khô rồi tưới thật đậm, dễ gây sốc nước.

• Giai đoạn xổ nhụy: Giảm lượng nước tưới so với bình thường để giữ chân rễ, tránh làm cây quá sung sức mà đẩy đọt.

• Sau khi đậu trái: Tăng dần lượng nước trở lại nhưng phải kiểm soát chặt chẽ.

Kiểm soát dinh dưỡng và “chặn đọt”

• Hạn chế Đạm: Tuyệt đối không bón phân gốc có hàm lượng Đạm cao (như Urea, DAP) khi cây đang xổ nhụy hoặc trái non bằng quả chanh.

• Bổ sung qua lá: Phun các dòng phân bón lá có hàm lượng Canxi-Bo cao trước khi xổ nhụy 10-15 ngày và lặp lại khi trái đã đậu.

• Xử lý đi đọt: Nếu thấy cây nhú đọt, cần sử dụng các biện pháp kỹ thuật phun để dìu đọt hoặc chặn đọt, không cho lá non phát triển mạnh trong lúc này.

Hỗ trợ thụ phấn nhân tạo

Trong điều kiện thời tiết bất lợi hoặc để trái tròn đều, đẹp (không bị méo), bà con nên tiến hành thụ phấn bổ sung bằng tay vào khoảng 19h – 21h đêm. Dùng chổi mịn quét nhẹ vào nhị hoa để phấn rơi vào nhụy.

Phòng trừ sâu bệnh chủ động

Nên phun phòng nấm bệnh và sâu ăn bông từ giai đoạn nụ hoa còn nhỏ. Khi cây bắt đầu xổ nhụy, hạn chế tối đa việc phun thuốc hóa học để tránh làm chết hạt phấn và ảnh hưởng đến các loại côn trùng có lợi giúp thụ phấn.

Rụng bông và trái non ở sầu riêng là một hiện tượng sinh lý phức tạp nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát được nếu nhà vườn nắm vững kỹ thuật. Bí quyết nằm ở sự “Cân bằng”: Cân bằng giữa nước tưới, cân bằng giữa các thành phần dinh dưỡng và cân bằng giữa sinh trưởng lá với sinh sản trái.

Xin cảm ơn quý bà con đã dành thời gian quan tâm và theo dõi bài viết của chúng tôi. Hy vọng rằng những thông tin trong bài sẽ cung cấp cho bà con những kiến thức hữu ích để áp dụng vào quá trình canh tác, mang lại hiệu quả cao. Để cập nhật thêm nhiều thông tin bổ ích khác, quý bà con vui lòng truy cập trang web Thiên Nông 689  của chúng tôi hàng ngày. Chúc bà con một mùa vụ bội thu!

Nhà vườn cần hỗ trợ kỹ thuật vui lòng liên hệ để được tư vấn quy trình phù hợp với tình trạng thực tế vườn.
THIÊN NÔNG 689 HỖ TRỢ KỸ THUẬT MIỄN PHÍ TRÊN TOÀN QUỐC
MỌI THẮC MẮC BÀ CON LIÊN HỆ
 0785.888.689
 YouTUBE: THIÊN NÔNG 689 http://www.youtube.com/@thiennong689-tuvankythuatc8
 kythuatthiennong689@gmail.com
 https://thiennong689.com.vn/
TIKTOK: https://www.tiktok.com/@ctycpxnkthiennong689…