Trong quá trình chăm sóc cây trồng, sâu hại và côn trùng chích hút như rầy, rệp, bọ trĩ thường xuất hiện trên nhiều bộ phận của cây, đặc biệt là mặt dưới lá, đọt non và các vị trí khuất trong tán. Nếu chỉ lựa chọn đúng loại thuốc mà chưa chú ý đến kỹ thuật phun, thời điểm xử lý và cách sử dụng thuốc thì hiệu quả phòng trừ có thể không đạt như mong muốn.

Để nâng cao hiệu quả sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, hạn chế tình trạng sâu rầy tồn tại sau khi phun và góp phần quản lý dịch hại tốt hơn, quý nhà vườn cần chú ý một số nguyên tắc quan trọng dưới đây.

1. Phun kỹ, đảm bảo ướt đều hai mặt lá

Đây là một trong những yếu tố quan trọng quyết định khả năng tiếp xúc giữa thuốc và đối tượng gây hại. Nhiều loại sâu rầy thường tập trung ở mặt dưới lá, các kẽ lá, đọt non hoặc những vị trí khuất bên trong tán cây. Nếu chỉ phun lướt qua mặt trên lá, thuốc có thể không tiếp xúc đầy đủ với nơi sâu rầy đang trú ẩn.

Vì vậy, khi phun cần điều chỉnh hướng vòi và áp lực phun phù hợp, đưa tia thuốc đến cả mặt trên lẫn mặt dưới lá. Đặc biệt, cần chú ý những vị trí có mật độ sâu rầy cao, các đọt non và phần tán lá bên trong.

Dung dịch thuốc cần được phân bố đồng đều trên bề mặt lá, đủ độ phủ nhưng không phun đến mức chảy thành dòng gây lãng phí.

2. Chọn thời điểm phun thích hợp

Thời điểm phun ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng bám dính, hạn chế bay hơi và hiệu quả tiếp xúc của thuốc.

Quý nhà vườn nên ưu tiên:

• Sáng sớm: Phun sau khi sương đã tan, bề mặt lá khô ráo.

• Chiều mát: Phun khi nhiệt độ đã giảm, ánh nắng không còn gay gắt.

• Tránh nắng gắt: Nhiệt độ cao khiến dung dịch thuốc bay hơi nhanh, làm giảm lượng thuốc lưu lại trên bề mặt cây.

Ngoài ra, không nên phun khi trời sắp mưa, gió mạnh hoặc điều kiện thời tiết bất lợi khiến thuốc dễ bị rửa trôi, phát tán khỏi khu vực cần xử lý.

Lựa chọn thời điểm phù hợp giúp thuốc có điều kiện tiếp xúc và phát huy hiệu quả tốt hơn.

3. Luân phiên thay đổi gốc thuốc, không lạm dụng một loại thuốc

Việc sử dụng liên tục một loại thuốc hoặc các sản phẩm có cùng cơ chế tác động trong thời gian dài có thể tạo áp lực chọn lọc, khiến quần thể sâu rầy dần hình thành tính kháng thuốc.

Do đó, trong quá trình quản lý dịch hại, cần luân phiên các loại thuốc có hoạt chất và cơ chế tác động khác nhau, phù hợp với từng đối tượng sâu rầy.

Bên cạnh đó, cần theo dõi tình hình dịch hại trên vườn để xác định thời điểm xử lý tiếp theo. Khoảng cách 7–10 ngày có thể được sử dụng làm mốc theo dõi và đánh giá lại mật độ sâu rầy, nhưng không nên xem đây là lịch phun cố định cho mọi loại thuốc và mọi đối tượng gây hại.

Việc phun nhắc lại cần căn cứ vào mức độ xuất hiện của dịch hại, thời gian hiệu lực và hướng dẫn trên nhãn sản phẩm.

Đây là nguyên tắc quan trọng giúp hạn chế nguy cơ kháng thuốc và duy trì hiệu quả quản lý sâu rầy lâu dài.

4. Kết hợp thuốc trợ lực, hỗ trợ tăng khả năng thấm ướt và phân bố thuốc

Trong một số trường hợp, bề mặt lá có lớp sáp tự nhiên khiến dung dịch thuốc khó trải đều, dễ co giọt hoặc trượt khỏi bề mặt lá.

Việc sử dụng chất hỗ trợ phun phù hợp có thể giúp cải thiện khả năng thấm ướt, dàn trải và bám phủ dung dịch trên bề mặt lá. Nhờ đó, thuốc có điều kiện tiếp xúc tốt hơn với những vị trí cần xử lý.

Tuy nhiên, không phải loại thuốc nào cũng cần bổ sung chất trợ lực. Quý nhà vườn cần lựa chọn sản phẩm tương thích, sử dụng đúng liều lượng và kiểm tra hướng dẫn phối trộn trên nhãn thuốc để tránh ảnh hưởng đến cây trồng hoặc làm thay đổi tính chất dung dịch phun.

5. Kiểm tra bình phun và lượng nước trước khi xử lý

Một bình phun hoạt động không ổn định, vòi phun bị nghẹt hoặc áp lực phun không đều có thể khiến lượng thuốc phân bố không đồng nhất trên tán cây.

Trước khi phun, cần kiểm tra:

• Vòi phun có bị nghẹt hoặc rò rỉ hay không.

• Áp lực phun có ổn định không.

• Lượng nước sử dụng có phù hợp với diện tích và mật độ tán cây không.

• Thuốc được pha đúng liều lượng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Không tự ý tăng liều thuốc khi thấy sâu rầy xuất hiện nhiều. Việc sử dụng đúng liều lượng giúp đảm bảo hiệu quả xử lý và hạn chế những ảnh hưởng không mong muốn.

6. Theo dõi vườn sau khi phun

Sau khi xử lý, quý nhà vườn nên thường xuyên kiểm tra tình hình sâu rầy trên vườn, chú ý các đọt non, mặt dưới lá và những vị trí trước đó có mật độ dịch hại cao.

Việc kiểm tra giúp đánh giá mức độ hiệu quả của lần phun, xác định sâu rầy còn sống hay tiếp tục phát sinh lứa mới để có hướng xử lý phù hợp.

Không nên vội vàng phun bổ sung khi chưa đủ thời gian để thuốc phát huy tác dụng. Cần căn cứ vào đặc tính của thuốc, đối tượng gây hại và hướng dẫn sử dụng để đưa ra quyết định.

Hiệu quả phòng trừ sâu rầy không chỉ phụ thuộc vào việc lựa chọn đúng loại thuốc mà còn chịu ảnh hưởng bởi kỹ thuật phun, thời điểm xử lý, điều kiện thời tiết và cách luân phiên hoạt chất.

Quý nhà vườn nên kết hợp đồng bộ các nguyên tắc trên, đồng thời thường xuyên thăm vườn để phát hiện sớm dịch hại và có biện pháp quản lý phù hợp.