Trong giai đoạn tạo mầm sầu riêng, hiện tượng cây bung chồi lá thay vì phân hóa mầm bông có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như dinh dưỡng, nước tưới, thời tiết hay tình trạng sinh trưởng của cây. Thực tế sản xuất cho thấy, có những vườn cây vẫn khỏe, bộ lá tốt, sinh trưởng mạnh nhưng khi bước vào giai đoạn làm hoa, mầm bông lại không hình thành như mong muốn.

Một trong những nguyên nhân thường gặp, nhưng dễ bị bỏ qua, là việc cắt cành và các tác động kỹ thuật được thực hiện quá gần thời điểm tạo mầm. Khi cây chưa kịp ổn định sau những tác động này, phản xạ sinh lý tự nhiên sẽ ưu tiên bung chồi lá để phục hồi sinh trưởng, thay vì chuyển sang giai đoạn sinh trưởng sinh sản.

Nhiều nhà vườn vẫn duy trì thói quen cắt cành, tỉa tán nhằm làm vườn thông thoáng, hạn chế sâu bệnh, nhưng chưa thật sự chú ý đến yếu tố thời điểm và phản ứng sinh lý của cây. Việc cắt cành quá gần giai đoạn tạo mầm không chỉ kéo dài thời gian phục hồi, mà còn kích hoạt lại quá trình sinh trưởng dinh dưỡng, khiến cây tập trung nuôi chồi lá mới, làm gián đoạn quá trình phân hóa mầm hoa và ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả xử lý ra hoa sau đó.

Trong bài viết này, Thiên Nông 689 sẽ cùng quý nhà vườn phân tích rõ hơn vai trò của việc cắt cành đối với hiện tượng bung chồi lá ở sầu riêng, qua đó giúp quý nhà vườn phần nào hiểu đúng hơn về bản chất vấn đề và hạn chế những sai lệch kỹ thuật thường gặp trong giai đoạn làm hoa

GIAI ĐOẠN TẠO MẦM – THỜI ĐIỂM CHUYỂN GIAO SINH LÝ QUAN TRỌNG NHẤT CỦA CÂY SẦU RIÊNG

Giai đoạn tạo mầm là thời điểm then chốt trong chu kỳ sinh trưởng của cây sầu riêng. Ở giai đoạn này, cây bắt đầu phân hóa các mắt ngủ trên cành, quyết định hướng phát triển tiếp theo là mầm lá (đọt) hay mầm hoa. Có thể nói, mọi kết quả của quá trình làm hoa sau này – từ tỷ lệ ra bông, độ đồng loạt cho đến sức bông – đều được “định hình” ngay từ giai đoạn tạo mầm này.

Khác với giai đoạn nuôi tược trước đó, khi cây ưu tiên phát triển thân, cành và lá non, thì ở giai đoạn tạo mầm, cây gần như “chậm lại” về mặt sinh trưởng dinh dưỡng để chuyển sang trạng thái tích lũy và chuẩn bị sinh sản. Đây là một sự chuyển đổi sinh lý rất nhạy cảm, đòi hỏi cây phải ở trạng thái ổn định và cân bằng.

Về mặt sinh lý, trong giai đoạn tạo mầm, cây sầu riêng có những đặc điểm rất rõ:

Thứ nhất, hoạt động sinh trưởng dinh dưỡng giảm dần. Cây không còn dồn năng lượng để đâm chồi, kéo đọt như trước. Các hormone kích thích sinh trưởng dinh dưỡng (như auxin, gibberellin) giảm hoạt động, tạo điều kiện cho quá trình phân hóa mầm hoa diễn ra.

Thứ hai, tốc độ ra đọt chậm lại rõ rệt. Nếu quan sát kỹ trong vườn, nhà vườn sẽ thấy cây gần như “đứng đọt”, không bung lá mới hoặc chỉ ra đọt rất yếu. Đây là dấu hiệu bình thường và cần thiết, cho thấy cây đang chuyển sang trạng thái sinh trưởng sinh sản.

Thứ ba, dinh dưỡng được tích lũy trong cành, mắt cua và bộ lá già. Lúc này, lá già đóng vai trò cực kỳ quan trọng, vì đây là “nhà máy” quang hợp chính, tạo và dự trữ carbohydrate (đường, tinh bột) để nuôi mầm hoa sau này. Các mắt cua trên cành bắt đầu được “nạp năng lượng”, chuẩn bị cho quá trình phân hóa mầm.

Thứ tư, cây trở nên rất nhạy cảm với các tác động bên ngoài. Bất kỳ sự xáo trộn nào như cắt cành, kích đọt, dư đạm, tưới nước mạnh trở lại, hoặc thay đổi đột ngột về thời tiết… đều có thể làm cây “hiểu nhầm tín hiệu”, quay lại ưu tiên sinh trưởng dinh dưỡng thay vì tiếp tục phân hóa mầm hoa.

Chính vì vậy, ở giai đoạn tạo mầm, mọi can thiệp kỹ thuật đều mang tính quyết định. Nếu tác động không đúng thời điểm hoặc quá mạnh, cây sẽ phản xạ theo bản năng sinh tồn: bung chồi lá để phục hồi sinh trưởng, thay vì đi theo hướng sinh sản. Khi đó, mầm hoa đang hình thành sẽ bị gián đoạn, yếu dần hoặc thậm chí chuyển hẳn sang mầm lá, gây khó khăn cho toàn bộ quá trình xử lý ra hoa về sau.

BẢN CHẤT SINH LÝ: VÌ SAO CÂY CHỌN BUNG CHỒI LÁ THAY VÌ RA HOA?

Về nguyên lý sinh học, cây sầu riêng – cũng như nhiều loại cây ăn trái lâu năm khác – luôn có xu hướng ưu tiên sinh trưởng dinh dưỡng trước, tức là ra lá, ra đọt, mở rộng bộ tán khi điều kiện môi trường thuận lợi. Đây là phản xạ tự nhiên giúp cây tồn tại, tích lũy sinh khối và tạo nền tảng cho các giai đoạn phát triển tiếp theo.

Cây chỉ chuyển sang sinh trưởng sinh sản (ra hoa, đậu trái) khi hội đủ các điều kiện cần thiết, bao gồm:
cây đạt trạng thái sinh trưởng ổn định, không còn bị kích thích ra đọt;
cân bằng dinh dưỡng trong cơ thể;
và quan trọng nhất là đã tích lũy đủ năng lượng dự trữ trong cành, nhựa cây và bộ lá già.

Ở trạng thái này, cây “nhận tín hiệu” rằng đã đến lúc duy trì nòi giống, nên mới bắt đầu phân hóa mầm hoa.

Ngược lại, khi cây bị “kích động” bởi các yếu tố bên ngoài, toàn bộ cân bằng sinh lý này sẽ bị phá vỡ. Những tác động thường gặp trong thực tế sản xuất gồm:

Tổn thương cơ học do cắt cành, tỉa tán, gãy nhánh; dư dinh dưỡng, đặc biệt là đạm hoặc các chất kích thích sinh trưởng; nước tưới nhiều, ẩm độ cao kéo dài; hoặc tác động từ các chất có tính kích thích mạnh.

Khi đó, cây sẽ kích hoạt cơ chế tái sinh để tự bảo vệ và phục hồi. Cơ chế này về bản chất là thúc đẩy sinh trưởng dinh dưỡng trở lại, cụ thể là hình thành chồi lá mới, kéo đọt mạnh để bù đắp phần sinh khối đã mất hoặc thích nghi với điều kiện đang thuận lợi.

Chính phản xạ sinh học này khiến cây ưu tiên bung chồi lá, thay vì tiếp tục quá trình phân hóa mầm hoa. Những mầm hoa đang hình thành nếu có cũng dễ bị suy yếu, ngừng phát triển hoặc chuyển hướng thành mầm lá.

Vì vậy, hiện tượng cây bung chồi lá trong giai đoạn tạo mầm không phải là dấu hiệu của cây khỏe theo nghĩa tích cực, mà ngược lại, thường cho thấy cây đang bị kéo ngược trở lại giai đoạn sinh trưởng dinh dưỡng. Điều này đồng nghĩa với việc quá trình làm hoa bị gián đoạn, làm giảm hiệu quả xử lý ra hoa và ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất, tính đồng loạt của giai đoạn.

CẮT CÀNH QUÁ GẦN GIAI ĐOẠN TẠO MẦM – NGUYÊN NHÂN PHỔ BIẾN NHẤT GÂY BUNG CHỒI LÁ

Cắt cành là một kỹ thuật cần thiết trong canh tác sầu riêng, giúp tạo tán thông thoáng, cân đối bộ khung cây và hạn chế sâu bệnh, quang hợp tốt hơn, cực kì thuận lợi cho quá trình tạo mầm, làm trái. Tuy nhiên, cùng một thao tác cắt cành, nhưng thời điểm thực hiện sẽ quyết định hoàn toàn phản ứng sinh lý của cây.

Cắt cành là một “tác động gây stress sinh lý” đối với cây

Về bản chất sinh học, mỗi lần cắt cành đều được cây xem là một dạng tổn thương cơ học. Ngay sau khi cắt:

Cây mất đi một phần diện tích quang hợp, làm giảm khả năng sản xuất và tích lũy năng lượng trong ngắn hạn.
Dòng vận chuyển dinh dưỡng và hormone trong cây bị xáo trộn.
Hệ thống hormone sinh trưởng, đặc biệt là auxin và cytokinin, sẽ được điều chỉnh lại theo hướng kích thích tái sinh mô mới.

Auxin giảm ở vị trí đỉnh cành bị cắt, trong khi cytokinin từ rễ được đẩy mạnh lên phía trên, tạo điều kiện cho các mắt ngủ thức dậy và phát triển thành chồi lá mới. Đây là phản xạ sinh lý hoàn toàn tự nhiên, giúp cây phục hồi tán lá và cân bằng lại cấu trúc sinh trưởng.

Tuy nhiên, nếu việc cắt cành diễn ra quá gần giai đoạn tạo mầm, cây chưa kịp ổn định sau tổn thương thì phản ứng sinh học sẽ nghiêng hẳn về hướng:

Ưu tiên phục hồi vết cắt và tái tạo sinh khối; kích hoạt mạnh quá trình bung chồi lá mới; làm gián đoạn hoặc triệt tiêu tín hiệu chuyển sang sinh trưởng sinh sản.

Khi đó, thay vì dồn năng lượng cho phân hóa mầm hoa, cây sẽ “quay đầu” trở lại nuôi đọt, khiến mầm hoa không hình thành hoặc hình thành rất yếu, không đồng đều.

Cắt cành sớm giúp cây “xả phản ứng” trước khi bước vào tạo mầm

Ngược lại, khi cắt cành được thực hiện sớm, cách xa giai đoạn tạo mầm một khoảng thời gian đủ dài, cây sẽ có điều kiện để:
Lành hoàn toàn vết cắt, giảm phản ứng stress sinh lý; ổn định lại cân bằng hormone sinh trưởng trong toàn cây; hoàn tất chu kỳ bung đọt phản xạ sau cắt cành.

Sau giai đoạn này, cây dần bước vào trạng thái:
Sinh trưởng chậm lại; không còn xu hướng bung chồi lá mới; dinh dưỡng được tích lũy trở lại trong cành, mắt cua và bộ lá già.

Chính trạng thái “yên cây” này là điều kiện thuận lợi để cây chuyển hướng sang sinh trưởng sinh sản, bắt đầu quá trình phân hóa mầm hoa một cách ổn định và đồng loạt.

Vì vậy, trong kỹ thuật làm hoa sầu riêng, cắt cành không sai – nhưng cắt cành quá sát giai đoạn tạo mầm là chưa được đúng lắm. Càng cắt gần giai đoạn tạo mầm, cây càng dễ phản ứng bằng cách bung chồi lá mạnh, làm giảm hoặc mất hoàn toàn khả năng ra hoa của vụ đó.Đây cũng là lý do vì sao nhiều vườn sầu riêng nhìn bên ngoài cây rất xanh, rất sung, nhưng đến lúc xử lý hoa lại thất bại – không phải vì cây yếu, mà vì cây đã bị kích hoạt sinh trưởng dinh dưỡng không đúng lúc.

 DƯ ĐẠM VÀ DINH DƯỠNG KÍCH THÍCH – “CHẤT XÚC TÁC” CHO BUNG CHỒI

Ở thời điểm này, cây không cần “ăn nhiều”, mà cần ăn đúng để duy trì trạng thái ổn định, phục vụ cho quá trình phân hóa mầm hoa.

 Đạm – yếu tố trực tiếp kéo cây quay lại nuôi lá

Đạm (Nitrogen) là nguyên tố có vai trò quyết định đến sinh trưởng dinh dưỡng, tham gia trực tiếp vào:

Quá trình phân chia tế bào; hình thành mô non; phát triển lá và chồi mới.

Khi cây sầu riêng được cung cấp đạm ở mức cao, tín hiệu sinh học mà cây nhận được là điều kiện sinh trưởng đang thuận lợi, từ đó ưu tiên bung chồi lá để mở rộng bộ tán và tăng diện tích quang hợp.

Vì vậy, trong giai đoạn cận tạo mầm, nếu nhà vườn:

Bón phân có hàm lượng đạm cao; sử dụng các loại phân kích đọt, kích chồi; hoặc phun phân bón lá giàu N nhằm “dưỡng lá”,

thì dù cây đang ở thời điểm xử lý ra hoa, cơ chế sinh lý của cây vẫn sẽ ưu tiên sinh trưởng dinh dưỡng, dẫn đến hiện tượng bung chồi lá mạnh, mầm hoa không hình thành hoặc bị lấn át hoàn toàn.

Nói cách khác, đạm không sai, nhưng đạm xuất hiện sai thời điểm sẽ trở thành tác nhân trực tiếp làm hỏng quá trình tạo mầm.

 Dinh dưỡng mất cân đối làm rối loạn tín hiệu sinh sản

Không chỉ riêng đạm, sự mất cân đối dinh dưỡng giữa các nguyên tố trung – vi lượng cũng là nguyên nhân khiến cây không thể chuyển sang sinh trưởng sinh sản một cách ổn định.

Cụ thể:

Thiếu kali làm giảm khả năng vận chuyển và tích lũy carbohydrate, khiến cây không đủ “năng lượng dự trữ” cho quá trình phân hóa mầm hoa.
Thiếu canxi làm mô cây yếu, khả năng dẫn truyền tín hiệu sinh lý kém, ảnh hưởng đến sự hình thành và ổn định mầm hoa.
Thiếu bo và kẽm gây rối loạn hoạt động enzyme và hormone, làm quá trình phân hóa mầm diễn ra chậm, không đồng đều hoặc bị gián đoạn.

Khi cây chưa đạt trạng thái cân bằng dinh dưỡng, hệ thống sinh lý sẽ “trì hoãn” quá trình sinh sản và tiếp tục duy trì sinh trưởng dinh dưỡng ở mức an toàn. Đây là lý do vì sao nhiều vườn sầu riêng nhìn cây vẫn xanh tốt, nhưng mầm hoa lại ra yếu, ra lác đác hoặc không ra đúng thời điểm mong muốn.

Do đó, trong giai đoạn tạo mầm, việc quản lý dinh dưỡng không nằm ở chỗ bón nhiều hay ít, mà nằm ở giữ cho cây không bị kích thích sinh trưởng lá, đồng thời đảm bảo sự cân đối cần thiết để cây sẵn sàng bước vào quá trình phân hóa mầm hoa.

 TƯỚI NƯỚC NHIỀU, ẨM ĐỘ CAO – KÍCH HOẠT SINH TRƯỞNG DINH DƯỠNG

Nước là một trong những yếu tố tác động mạnh nhất đến sinh lý cây sầu riêng, thậm chí trong nhiều trường hợp còn ảnh hưởng nhanh và rõ hơn cả dinh dưỡng.

Khi cây rơi vào điều kiện:

Tưới nước nhiều; độ ẩm đất luôn ở mức cao; hoặc gặp mưa kéo dài trong thời điểm cận tạo mầm,

Hệ rễ sẽ được kích thích hoạt động mạnh. Rễ hút nước và dinh dưỡng liên tục, làm tăng áp suất trương trong mô cây, đồng thời phát đi tín hiệu sinh học rằng điều kiện sinh trưởng đang rất thuận lợi.

Phản ứng tự nhiên của cây trong trường hợp này là kích hoạt sinh trưởng dinh dưỡng, cụ thể là bung chồi lá mới để mở rộng bộ tán và tăng khả năng quang hợp. Đây là phản xạ hoàn toàn bình thường về mặt sinh học, nhưng lại đi ngược mục tiêu làm hoa của nhà vườn.

Trong khi đó, quá trình phân hóa mầm hoa ở sầu riêng lại đòi hỏi những điều kiện gần như trái ngược:

Đất và môi trường tương đối khô ráo; tốc độ sinh trưởng của cây chậm lại; cây bước vào trạng thái “nén lực”, tức là hạn chế tăng trưởng thân lá nhưng tăng tích lũy năng lượng.

Chính trạng thái sinh trưởng chậm và ổn định này mới tạo điều kiện cho các mắt ngủ trên cành chuyển hướng từ mầm lá sang mầm hoa.

Vì vậy, nếu giai đoạn tạo mầm trùng với thời kỳ mưa nhiều, hoặc nhà vườn vẫn duy trì chế độ tưới nước dày, tưới mạnh như giai đoạn nuôi đọt, thì nguy cơ bung chồi lá sẽ tăng rất cao, ngay cả khi các yếu tố khác như dinh dưỡng hay cắt cành đã được kiểm soát khá tốt.

Thực tế sản xuất cho thấy, nhiều vườn thất bại trong xử lý ra hoa không phải do kỹ thuật làm hoa sai hoàn toàn, mà do chưa kiểm soát tốt nước tưới và ẩm độ đất, khiến cây liên tục nhận tín hiệu sinh trưởng và không thể chuyển sang giai đoạn sinh sản đúng thời điểm.

BỘ LÁ CHƯA GIÀ, CHƯA ỔN ĐỊNH – CÂY CHƯA SẴN SÀNG RA HOA

Một yếu tố rất quan trọng nhưng thường bị nhà vườn đánh giá chưa đúng mức trong quá trình làm hoa sầu riêng, đó là độ già và trạng thái sinh lý của bộ lá.

Về bản chất, bộ lá không chỉ là nơi quang hợp, mà còn là “nhà máy sản xuất và kho dự trữ năng lượng” phục vụ cho toàn bộ quá trình sinh trưởng và sinh sản của cây.

Ở từng trạng thái lá, vai trò sinh lý sẽ rất khác nhau:

Lá non và lá bánh tẻ có cường độ trao đổi chất cao, tiêu thụ nhiều dinh dưỡng, hormone sinh trưởng hoạt động mạnh, nên ưu tiên phục vụ sinh trưởng dinh dưỡng, tức là nuôi đọt, nuôi cành.
Ngược lại, lá đã già ổn định có khả năng quang hợp bền vững, ít tiêu hao dinh dưỡng cho tăng trưởng, từ đó tích lũy carbohydrate và các chất dự trữ, tạo nền tảng cho quá trình phân hóa mầm hoa.

Vấn đề phát sinh khi cây sầu riêng bước vào giai đoạn tạo mầm trong lúc:

Vừa kết thúc một đợt ra đọt; bộ lá còn non hoặc mới chuyển bánh tẻ; chưa đạt độ già sinh lý cần thiết; hoạt động quang hợp còn thiếu ổn định.

Trong trạng thái này, cây vẫn đang “mải nuôi lá”, nhu cầu dinh dưỡng và hormone tăng trưởng còn cao, nên xu hướng sinh trưởng dinh dưỡng chưa thể chấm dứt hoàn toàn. Khi đó, thay vì tập trung phân hóa mầm hoa, cây sẽ tiếp tục kéo dài chu kỳ sinh trưởng, dễ phát sinh hiện tượng bung chồi lá trở lại, đặc biệt khi gặp thêm các tác động như nước nhiều, đạm cao hoặc cắt cành sát thời điểm tạo mầm.

Thực tế cho thấy, những vườn xử lý ra hoa thành công thường có điểm chung là bộ lá đã già đều, xanh bền, ổn định trước khi bước vào giai đoạn tạo mầm. Ngược lại, vườn nào còn “tham lá”, xử lý khi lá chưa đủ già, thì nguy cơ thất bại trong phân hóa mầm hoa là rất cao.

Hiểu đúng vai trò của bộ lá sẽ giúp nhà vườn chủ động hơn trong việc canh thời điểm cắt cành, bón phân, điều tiết nước, để cây sầu riêng thật sự sẵn sàng chuyển từ sinh trưởng dinh dưỡng sang sinh trưởng sinh sản một cách thuận lợi

SÂU BỆNH GÂY HẠI BỘ LÁ – PHÁ VỠ QUÁ TRÌNH TÍCH LŨY NĂNG LƯỢNG

Trong giai đoạn tạo mầm, sự xuất hiện của các đối tượng gây hại như nhện đỏ, rệp sáp, bệnh cháy lá, thán thư… có thể tác động âm thầm nhưng rất mạnh đến quá trình phân hóa mầm hoa của cây sầu riêng.

Những đối tượng này khi gây hại sẽ: Làm giảm diện tích lá hữu hiệu tham gia quang hợp; phá hủy mô lá, làm gián đoạn quá trình trao đổi chất;
làm suy giảm khả năng tổng hợp và tích lũy carbohydrate trong cây.

Khi bộ lá bị tổn thương, dù chỉ ở mức độ trung bình, nguồn năng lượng dự trữ dành cho giai đoạn sinh sản sẽ bị sụt giảm đáng kể. Trong khi đó, phân hóa mầm hoa là quá trình tiêu tốn nhiều năng lượng và đòi hỏi cây phải ở trạng thái sinh lý ổn định.

Trong điều kiện thiếu năng lượng, cây sầu riêng sẽ tự động trì hoãn quá trình sinh sản như một cơ chế bảo toàn. Thay vì tiếp tục phân hóa mầm hoa – một quá trình rủi ro nếu nguồn dự trữ không đủ – cây sẽ ưu tiên phục hồi sinh trưởng dinh dưỡng, tập trung tái tạo mô lá và chồi non nhằm khôi phục khả năng quang hợp.

Biểu hiện rõ nhất của phản ứng này là cây bung chồi lá trong giai đoạn tạo mầm, ngay cả khi trước đó nhà vườn đã có ý định xử lý ra hoa.

Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp sầu riêng “khó làm bông” không xuất phát từ kỹ thuật xử lý hoa, mà bắt nguồn từ việc bộ lá bị suy yếu do sâu bệnh ngay trước hoặc trong giai đoạn tạo mầm. Do đó, việc quản lý tốt nhện đỏ, rệp sáp và các bệnh hại lá không chỉ nhằm giữ tán lá xanh đẹp, mà còn là điều kiện tiên quyết để cây sầu riêng tích lũy đủ năng lượng, sẵn sàng bước vào giai đoạn sinh trưởng sinh sản.

Tóm lại, hiện tượng sầu riêng bung chồi lá trong giai đoạn tạo mầm không phải là lỗi của riêng một yếu tố nào, mà là kết quả của sự lệch nhịp sinh lý tổng hợp giữa cây và các tác động canh tác. Cắt cành quá sát thời điểm tạo mầm, dinh dưỡng chưa cân đối, nước tưới dư thừa, bộ lá chưa đủ già, sâu bệnh làm suy yếu khả năng tích lũy năng lượng, hay việc ép cây làm hoa khi chưa sẵn sàng… tất cả đều có thể trở thành “cú kéo ngược”, đưa cây quay trở lại sinh trưởng dinh dưỡng.

Điều quan trọng là phải hiểu rằng, cây sầu riêng không ra hoa theo ý muốn của con người, mà ra hoa khi bản thân nó đạt trạng thái sinh lý phù hợp. Khi cây chưa ổn định, chưa tích lũy đủ năng lượng, mọi biện pháp xử lý đều dễ phản tác dụng, biểu hiện rõ nhất chính là bung chồi lá thay vì phân hóa mầm hoa.

Vì vậy, làm hoa sầu riêng không phải là chuyện “làm cho mạnh”, mà là làm cho đúng và làm cho sớm hơn một bước: cắt cành sớm để cây kịp hồi phục, điều tiết dinh dưỡng và nước tưới hợp lý, giữ bộ lá già khỏe mạnh, kiểm soát sâu bệnh tốt và đặc biệt là tôn trọng nhịp sinh lý tự nhiên của cây.

Khi nhà vườn hiểu rõ bản chất vấn đề và chủ động điều chỉnh kỹ thuật theo hướng này, việc xử lý ra hoa sẽ trở nên nhẹ nhàng hơn, ổn định hơn, hạn chế rủi ro bung chồi lá và tạo nền tảng vững chắc cho một vụ sầu riêng ra bông đồng đều, đậu trái tốt và bền cây về lâu dài.

THIÊN NÔNG 689 HỖ TRỢ KỸ THUẬT MIỄN PHÍ TRÊN TOÀN QUỐC
MỌI THẮC MẮC BÀ CON LIÊN HỆ
 0785.888.689
 YouTUBE: THIÊN NÔNG 689 http://www.youtube.com/@thiennong689-tuvankythuatc8
 kythuatthiennong689@gmail.com
THIÊN NÔNG 689 TẬN TÂM- CHẤT LƯỢNG
XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN !!!