Hiện nay, việc bổ sung dinh dưỡng cho cây trồng ngày càng được bà con quan tâm nhiều hơn. Không chỉ các nguyên tố đa lượng như đạm, lân, kali mà nhóm dinh dưỡng trung lượng và vi lượng cũng được chú trọng nhằm giúp cây sinh trưởng khỏe mạnh, tăng năng suất và nâng cao chất lượng nông sản.

Tuy nhiên, trên thực tế không ít trường hợp nhà vườn đã bổ sung đầy đủ các loại phân bón chứa vi lượng nhưng cây vẫn xuất hiện các triệu chứng như lá vàng, đọt non biến dạng, hoa yếu, đậu trái kém hoặc trái phát triển không đồng đều. Điều này khiến nhiều người cho rằng cây đang thiếu vi lượng và tiếp tục tăng lượng phân bón bổ sung. Nhưng sau nhiều lần xử lý, tình trạng vẫn không được cải thiện đáng kể.

Nguyên nhân của vấn đề này đôi khi không nằm ở lượng dinh dưỡng được cung cấp mà nằm ở khả năng hấp thu dinh dưỡng của cây. Trong đó, bộ rễ suy yếu chính là một trong những nguyên nhân quan trọng nhưng thường bị bỏ qua. Hôm any, mời quý nha vườn cùng Thiên Nông 689 timd hiểu thêm về vấn đề này nhé.

VAI TRÒ CỦA BỘ RỄ ĐỐI VỚI QUÁ TRÌNH HẤP THU VI LƯỢNG

Bộ rễ được ví như “hệ tiêu hóa” của cây trồng. Mọi nguồn dinh dưỡng trong đất chỉ có thể phát huy tác dụng khi được rễ hấp thu và vận chuyển lên các bộ phận phía trên.

Các nguyên tố vi lượng như: Bo (B), Kẽm (Zn), Đồng (Cu), Sắt (Fe), Mangan (Mn), Molypden (Mo) đều tồn tại trong đất với hàm lượng rất thấp. Vì vậy cây cần có hệ rễ khỏe mạnh để hấp thu hiệu quả những dưỡng chất này.

Khác với đạm hoặc kali có thể di chuyển tương đối dễ trong đất, nhiều nguyên tố vi lượng thường tồn tại ở dạng khó tan hoặc tập trung trong phạm vi hẹp quanh vùng rễ. Nếu bộ rễ phát triển kém, số lượng rễ tơ ít hoặc hoạt động hấp thu bị suy giảm thì cây rất khó tiếp cận nguồn dinh dưỡng này.

Đây là lý do nhiều vườn cây dù được bón vi lượng đầy đủ nhưng vẫn xuất hiện triệu chứng thiếu hụt.

TẠI SAO RỄ SUY YẾU LẠI LÀM CÂY THIẾU VI LƯỢNG?

Khả năng hút dinh dưỡng bị suy giảm

Phần lớn quá trình hấp thu dinh dưỡng diễn ra thông qua hệ thống rễ tơ. Đây là những rễ non có khả năng hút nước và khoáng rất mạnh.

Khi rễ bị tổn thương, số lượng rễ tơ giảm đáng kể, đồng nghĩa với việc khả năng hấp thu các nguyên tố vi lượng cũng giảm theo.

Nhiều trường hợp đất vẫn còn dinh dưỡng nhưng cây không thể sử dụng được vì bộ rễ hoạt động kém hiệu quả.

Quá trình vận chuyển dinh dưỡng bị gián đoạn

Sau khi hấp thu, các nguyên tố vi lượng cần được vận chuyển lên lá, đọt, hoa và trái thông qua hệ thống mạch dẫn.

Nếu rễ bị suy yếu kéo dài, quá trình vận chuyển này cũng bị ảnh hưởng. Kết quả là các bộ phận non thường xuất hiện triệu chứng thiếu vi lượng trước tiên.

Hệ vi sinh vật vùng rễ bị mất cân bằng

Xung quanh vùng rễ tồn tại rất nhiều vi sinh vật có lợi giúp phân giải chất hữu cơ và chuyển hóa các nguyên tố vi lượng sang dạng cây dễ hấp thu.

Khi bộ rễ suy yếu hoặc môi trường đất bị thoái hóa, hệ vi sinh vật này cũng suy giảm theo, làm giảm khả năng cung cấp dinh dưỡng cho cây.

NHỮNG NGUYÊN NHÂN PHỔ BIẾN LÀM BỘ RỄ SUY YẾU

Ngập úng kéo dài

Đây là nguyên nhân thường gặp nhất ở các vùng cây ăn trái.

Khi đất bị ngập nước trong thời gian dài, lượng oxy trong đất giảm mạnh. Rễ cây không thể hô hấp bình thường dẫn đến hiện tượng nghẹt rễ, thối rễ hoặc chết rễ tơ.

Sau mỗi đợt mưa lớn kéo dài, nhiều nhà vườn nhận thấy cây chậm phát triển, lá vàng hoặc rụng trái non. Nguyên nhân chủ yếu là do hệ rễ bị ảnh hưởng.

Nấm bệnh gây hại trong đất

Các loại nấm như Phytophthora, Fusarium, Pythium, Rhizoctonia thường tấn công trực tiếp vào bộ rễ.

Ban đầu chỉ là những vết thối nhỏ nhưng nếu không phát hiện sớm sẽ lan rộng khiến hệ thống rễ bị phá hủy nghiêm trọng.

Khi đó khả năng hấp thu vi lượng giảm mạnh dù bà con vẫn bón phân đầy đủ.

Tuyến trùng gây hại

Tuyến trùng là đối tượng rất nguy hiểm đối với bộ rễ.

Chúng chích hút dịch rễ làm xuất hiện các u sưng hoặc vết thương trên rễ. Những tổn thương này không chỉ làm giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng mà còn tạo điều kiện cho nấm bệnh xâm nhập.

Nhiều vườn cây bị vàng lá kéo dài thường có nguyên nhân từ tuyến trùng trong đất.

Đất chua và đất phèn

Độ pH đất ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hấp thu vi lượng.

Khi đất quá chua, nhiều nguyên tố vi lượng có thể bị cố định hoặc tồn tại ở dạng khó hấp thu. Đồng thời môi trường đất bất lợi cũng khiến bộ rễ phát triển kém.

Tình trạng này thường gặp ở những vườn sử dụng phân hóa học liên tục trong thời gian dài mà ít bổ sung hữu cơ hoặc cải tạo đất.

Nắng nóng kéo dài

Nhiều nhà vườn có thói quen dọn sạch cỏ hoàn toàn dưới tán cây để tạo cảm giác thông thoáng.

Tuy nhiên vào mùa nắng nóng, việc dọn cỏ quá sát hoặc làm trơ hoàn toàn mặt đất có thể khiến nhiệt độ vùng rễ tăng cao.

Lớp cỏ phủ tự nhiên có vai trò như một tấm cách nhiệt, giúp giữ ẩm và bảo vệ hệ rễ khỏi tác động trực tiếp của ánh nắng mặt trời.

Khi lớp bảo vệ này bị loại bỏ, phần rễ tơ và rễ non nằm gần mặt đất rất dễ bị cháy nhiệt hoặc mất nước. Hậu quả là cây giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng, đặc biệt là các nguyên tố vi lượng.

Do đó, trong điều kiện nắng nóng kéo dài, bà con chỉ nên phát cỏ ở mức hợp lý, không nên dọn sạch hoàn toàn mặt vườn.

Mất cân đối dinh dưỡng

Việc bón quá nhiều đạm hoặc kali trong thời gian dài có thể làm mất cân đối dinh dưỡng trong đất.

Khi đó cây sinh trưởng mạnh về thân lá nhưng bộ rễ lại phát triển không tương xứng, làm giảm khả năng hấp thu các nguyên tố vi lượng cần thiết.

GIẢI PHÁP PHỤC HỒI BỘ RỄ ĐỂ TĂNG KHẢ NĂNG HẤP THU VI LƯỢNG

Quản lý độ ẩm hợp lý

Đất cần đủ ẩm nhưng không được úng nước.

Sau mưa lớn cần chủ động thoát nước nhanh để hạn chế hiện tượng nghẹt rễ.

Trong mùa khô cần duy trì độ ẩm ổn định nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho rễ phát triển.

Bổ sung hữu cơ thường xuyên

Chất hữu cơ giúp cải thiện cấu trúc đất, tăng độ tơi xốp và tạo môi trường thuận lợi cho rễ phát triển.

Ngoài ra, hữu cơ còn là nguồn thức ăn cho hệ vi sinh vật có lợi trong đất.

Phòng trừ nấm bệnh và tuyến trùng

Thường xuyên kiểm tra bộ rễ để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.

Khi phát hiện nấm bệnh hoặc tuyến trùng cần có biện pháp xử lý kịp thời nhằm hạn chế thiệt hại.

Điều chỉnh pH đất

Duy trì pH ở mức phù hợp sẽ giúp cây hấp thu dinh dưỡng hiệu quả hơn.

Trong quá trình canh tác, nhiều nhà vườn thường tập trung bổ sung dinh dưỡng nhưng lại chưa quan tâm đúng mức đến sức khỏe của bộ rễ. Thực tế cho thấy, bộ rễ chính là nền tảng quyết định hiệu quả hấp thu dinh dưỡng của cây trồng, đặc biệt là các nguyên tố vi lượng.

Một cây có bộ rễ khỏe sẽ tận dụng tốt nguồn dinh dưỡng có trong đất và phân bón, giúp sinh trưởng mạnh, ra hoa đồng đều, đậu trái tốt và nâng cao chất lượng nông sản. Ngược lại, khi bộ rễ suy yếu, cây rất dễ rơi vào tình trạng thiếu hụt vi lượng dù được chăm sóc đầy đủ.

Vì vậy, bên cạnh việc bổ sung phân bón hợp lý, bà con cần chú trọng bảo vệ và phục hồi bộ rễ thông qua các biện pháp quản lý đất, nước, hữu cơ và phòng trừ sinh vật gây hại. Chăm sóc tốt bộ rễ chính là chìa khóa giúp cây trồng phát triển bền vững, hạn chế thất thoát dinh dưỡng và nâng cao hiệu quả sản xuất lâu dài.

Xin cảm ơn quý bà con đã dành thời gian quan tâm và theo dõi bài viết của chúng tôi. Hy vọng rằng những thông tin trong bài sẽ cung cấp cho bà con những kiến thức hữu ích để áp dụng vào quá trình canh tác, mang lại hiệu quả cao. Để cập nhật thêm nhiều thông tin bổ ích khác, quý bà con vui lòng truy cập trang web Thiên Nông 689  của chúng tôi hàng ngày. Chúc bà con một mùa vụ bội thu!

Nhà vườn cần hỗ trợ kỹ thuật vui lòng liên hệ để được tư vấn quy trình phù hợp với tình trạng thực tế vườn.
THIÊN NÔNG 689 HỖ TRỢ KỸ THUẬT MIỄN PHÍ TRÊN TOÀN QUỐC
MỌI THẮC MẮC BÀ CON LIÊN HỆ
 0785.888.689
 YouTUBE: THIÊN NÔNG 689 http://www.youtube.com/@thiennong689-tuvankythuatc8
 kythuatthiennong689@gmail.com
 https://thiennong689.com.vn/
TIKTOK: https://www.tiktok.com/@ctycpxnkthiennong689…