Sau khi sầu riêng xổ nhụy và bắt đầu đậu trái, nhà vườn thường rất kỳ vọng vào giai đoạn nuôi trái. Những trái non đầu tiên lớn dần, cuống bắt đầu cứng hơn và cây chuyển sang giai đoạn cần duy trì nguồn lực để nuôi trái trong thời gian dài. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm nhiều vườn xuất hiện tình trạng rụng trái non.
Có vườn chỉ rụng một vài trái, nhưng cũng có trường hợp trái rụng liên tục, thậm chí rụng nhiều trong một thời gian ngắn. Khi gặp tình trạng này, phản ứng đầu tiên của nhiều nhà vườn là nghĩ cây đang thiếu dinh dưỡng và tìm cách bổ sung thêm phân, canxi, bo hoặc các sản phẩm hỗ trợ giữ trái.
Nhưng thực tế, rụng trái non không chỉ do thiếu chất. Cây có thể rụng trái vì sinh lý tự nhiên, thụ phấn không hoàn chỉnh, cây mang quá nhiều trái, thiếu hoặc thừa nước, bộ rễ gặp vấn đề, thời tiết bất lợi hoặc bị sâu bệnh tấn công.
Muốn giữ trái hiệu quả, trước hết phải xác định đúng nguyên nhân. Hôm nay, mời quý nhà vườn cùng Thiên Nông 689 tìm hiểu thêm về vấn đề này nhé.
CÂY TỰ ĐIỀU CHỈNH SỐ LƯỢNG TRÁI
Sau khi thụ phấn và hình thành trái non, cây không nhất thiết phải giữ lại toàn bộ số trái đã đậu. Trong tự nhiên, cây luôn có cơ chế điều chỉnh để cân đối giữa nguồn lực mà nó có và số lượng cơ quan đang phát triển.
Một cây có thể đậu rất nhiều trái nhưng khả năng cung cấp nước và khoáng dinh dưỡng của bộ lá, bộ rễ chỉ đáp ứng được một phần. Khi đó, một số trái yếu có thể bị cây loại bỏ.
Hiện tượng này có thể xảy ra trong giai đoạn trái còn rất nhỏ. Trái có thể vàng, chậm phát triển, cuống yếu rồi rụng.
Nếu cây chỉ rụng một lượng nhỏ, những trái còn lại phát triển bình thường, bộ lá khỏe, cành không có dấu hiệu suy yếu thì nhà vườn chưa nên quá lo lắng. Đây có thể là quá trình tự điều chỉnh tải trái của cây.
Điều đáng lo là khi hiện tượng rụng diễn ra quá mạnh hoặc kéo dài. Lúc này cần tìm nguyên nhân khác thay vì xem đó là rụng sinh lý bình thường.
Một điểm quan trọng là không nên cố giữ tất cả trái bằng mọi giá. Nếu cây đang mang số trái vượt quá khả năng nuôi dưỡng, việc giữ quá nhiều trái có thể khiến cây suy kiệt về sau, trái phát triển không đồng đều và chất lượng cuối vụ bị ảnh hưởng.
Vì vậy, trong giai đoạn đầu nuôi trái, nhà vườn cần đánh giá sức cây và chủ động tỉa những trái yếu, dị dạng, mọc quá dày hoặc ở vị trí không phù hợp, giúp cây tập trung nguồn lực cho những trái có triển vọng phát triển tốt.
THỤ PHẤN, KHÔNG HOÀN CHỈNH
Không phải trái non nào hình thành sau khi hoa tàn cũng có nghĩa là quá trình thụ phấn đã hoàn toàn thuận lợi.
Quá trình hình thành trái bắt đầu từ việc hạt phấn đến được đầu nhụy, nảy mầm và phát triển ống phấn để quá trình thụ tinh diễn ra. Nếu quá trình này không thuận lợi, trái có thể hình thành ban đầu nhưng không duy trì được sự phát triển về sau.
Thời tiết trong giai đoạn hoa nở và thụ phấn có thể ảnh hưởng đến quá trình này. Mưa kéo dài, độ ẩm cao, nhiệt độ bất lợi hoặc điều kiện thời tiết thay đổi mạnh đều có thể làm quá trình thụ phấn gặp khó khăn.
Đây là lý do có những vườn sau khi hoa nở rất đẹp, số lượng trái ban đầu nhiều nhưng sau đó lại rụng khá mạnh.
Trong trường hợp này, nếu chỉ tăng phân bón sau khi trái đã rụng thì không giải quyết được nguyên nhân ban đầu.
Nhà vườn cần nhìn lại thời tiết và tình trạng hoa trong giai đoạn xổ nhụy, đồng thời đánh giá tỷ lệ đậu trái thực tế.
Việc hỗ trợ dinh dưỡng cho cây vẫn cần thiết, nhưng dinh dưỡng không thể thay thế một quá trình thụ phấn, thụ tinh đã diễn ra không thuận lợi.
Vì vậy, muốn hạn chế rụng trái từ nguyên nhân này, việc chăm sóc phải bắt đầu từ giai đoạn trước và trong khi hoa nở, đảm bảo cây khỏe, hoa phát triển tốt và điều kiện thụ phấn thuận lợi nhất có thể.
CÂY MANG QUÁ NHIỀU TRÁI SO VỚI SỨC CÂY
Một trong những nguyên nhân rất phổ biến khiến trái non phát triển không ổn định là cây mang quá tải.
Nhiều nhà vườn nhìn thấy cây đậu trái nhiều thường rất vui và có tâm lý muốn giữ càng nhiều càng tốt. Tuy nhiên, số lượng trái nhiều chưa chắc đồng nghĩa với năng suất thương phẩm cao.
Mỗi trái phát triển đều cần nguồn carbohydrate từ lá, nước và khoáng dinh dưỡng từ bộ rễ. Khi số lượng trái tăng lên quá cao, nhu cầu sử dụng nguồn lực của cây cũng tăng theo.
Nếu bộ lá không đủ khỏe, bộ rễ không đủ mạnh hoặc cây vốn đã suy sau một vụ mang trái trước đó, việc giữ quá nhiều trái có thể khiến cây không đáp ứng được nhu cầu.
Khi đó, nhà vườn có thể thấy trái nhỏ, phát triển không đều, một số trái vàng rồi rụng. Những cành mang quá nhiều trái cũng dễ bị suy hơn.
Vì vậy, tỉa trái là một kỹ thuật quan trọng, không phải là làm giảm năng suất.
Nhà vườn cần lựa chọn trái theo vị trí trên cành, kích thước, hình dạng và sức khỏe của cuống. Những trái mọc quá dày hoặc nằm ở vị trí không thuận lợi có thể được loại bỏ để giảm áp lực cho cây.
Một cây giữ số trái vừa sức thường có khả năng nuôi trái ổn định hơn một cây cố giữ quá nhiều trái ngay từ đầu.
QUẢN LÝ NƯỚC KHÔNG ỔN ĐỊNH
Nước là yếu tố rất quan trọng trong giai đoạn trái non phát triển. Tuy nhiên, điều nhà vườn cần quan tâm không chỉ là cây có đủ nước hay không, mà còn là trạng thái nước có ổn định hay không.
Nếu cây bị khô hạn kéo dài, tế bào mất nước, quá trình sinh trưởng của trái có thể bị ảnh hưởng. Cây phải ưu tiên duy trì những hoạt động sống quan trọng và có thể giảm đầu tư vào những cơ quan đang phát triển.
Ngược lại, nếu sau một thời gian đất khô nhà vườn tưới một lượng nước quá lớn hoặc vườn gặp mưa kéo dài, độ ẩm đất thay đổi đột ngột cũng có thể tạo áp lực lên cây.
Đặc biệt, sầu riêng không thích tình trạng đất bị úng kéo dài. Khi các khoảng trống trong đất chứa đầy nước, lượng oxy cung cấp cho rễ giảm. Bộ rễ có thể hoạt động kém, từ đó ảnh hưởng đến khả năng hấp thu nước và dinh dưỡng.
Vì vậy, trong giai đoạn nuôi trái, nhà vườn cần duy trì độ ẩm đất tương đối ổn định, tránh để cây lúc quá khô rồi lại tưới quá nhiều.
Sau mưa lớn, cần ưu tiên kiểm tra hệ thống thoát nước. Nếu nước vẫn còn đọng quanh vùng rễ, không nên tiếp tục tưới chỉ vì đến lịch tưới.
Quản lý nước tốt sẽ giúp bộ rễ hoạt động ổn định hơn, từ đó tạo nền tảng cho quá trình nuôi trái.
BỘ RỄ YẾU HOẶC ĐẤT CÓ VẤN ĐỀ
Đây là nguyên nhân rất dễ bị bỏ qua vì phần lớn nhà vườn chỉ quan sát phần tán cây.
Một cây có thể vẫn còn xanh nhưng bộ rễ bên dưới đã bắt đầu gặp vấn đề. Khi rễ bị tổn thương, khả năng hấp thu nước và khoáng chất giảm, cây có thể dần biểu hiện bằng vàng lá, rụng lá, suy cành hoặc rụng trái.
Đặc biệt, những vườn có đất nặng, thoát nước kém hoặc thường xuyên bị đọng nước cần đặc biệt chú ý.
Ngoài vấn đề úng, đất bị nén chặt cũng có thể làm giảm độ thông thoáng của vùng rễ. Khi đất thiếu oxy, hoạt động của rễ bị ảnh hưởng.
Bên cạnh đó, pH đất không phù hợp cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng sẵn có của một số dưỡng chất.
Vì vậy, khi trái rụng bất thường, nhà vườn không nên chỉ kiểm tra lá và trái mà cần xem cả đất và bộ rễ.
Nếu có điều kiện, phân tích đất sẽ giúp xác định pH và một số đặc tính dinh dưỡng rõ hơn. Việc cải thiện đất, thoát nước và duy trì môi trường rễ phù hợp thường có ý nghĩa lâu dài hơn việc liên tục bổ sung phân để xử lý triệu chứng bên trên.
DINH DƯỠNG KHÔNG CÂN ĐỐI
Dinh dưỡng có vai trò rất lớn trong quá trình nuôi trái, nhưng sai lầm phổ biến là nghĩ rằng trái rụng = thiếu phân.
Cây cần nhiều nguyên tố khác nhau để duy trì sinh trưởng và phát triển trái. Đạm tham gia vào quá trình hình thành protein và mô mới; kali liên quan đến điều hòa nước, hoạt hóa enzyme và nhiều quá trình sinh lý; canxi tham gia vào cấu trúc thành tế bào; magie liên quan trực tiếp đến chlorophyll và quang hợp; các nguyên tố vi lượng cũng có những chức năng riêng.
Nếu cây thực sự thiếu một dưỡng chất, việc bổ sung đúng chất và đúng mức có thể cần thiết.
Nhưng nếu nhà vườn liên tục sử dụng nhiều sản phẩm cùng lúc mà không biết cây thiếu gì, dinh dưỡng có thể mất cân đối.
Đặc biệt, không nên nghĩ rằng phun thật nhiều bo sẽ giữ trái, hoặc sử dụng thật nhiều kali sẽ giúp trái lớn nhanh. Bo là nguyên tố vi lượng và cây chỉ cần với lượng nhỏ; sử dụng quá mức có thể gây độc.
Tương tự, kali rất cần trong giai đoạn nuôi trái nhưng lạm dụng có thể làm mất cân đối với các cation khác trong vùng rễ.
Đối với đạm, nếu sử dụng quá cao khi cây đang nuôi trái, cây có thể tiếp tục phát triển đọt mạnh. Khi đó, cây vừa phải duy trì cơi lá vừa phải nuôi trái, làm tăng áp lực phân bổ nguồn lực.
Vì vậy, dinh dưỡng trong giai đoạn nuôi trái cần theo nguyên tắc đủ và cân đối, không phải càng nhiều càng tốt.
SÂU BỆNH VÀ THỜI TIẾT BẤT LỢI
Nếu trái rụng kèm theo dấu hiệu bất thường ở cuống hoặc vỏ trái, nhà vườn cần nghĩ đến khả năng sâu bệnh.
Một số tác nhân gây bệnh có thể tấn công mô trái, cuống hoặc các bộ phận liên quan, làm mô bị tổn thương và khiến trái rụng sớm.
Khi kiểm tra, không nên chỉ nhìn những trái còn trên cây. Những trái vừa rụng cũng rất quan trọng. Hãy quan sát vị trí cuống, màu sắc mô, vết thâm, vết bệnh và tình trạng cành xung quanh.
Nếu thấy nhiều trái rụng tại cùng một khu vực và có triệu chứng tương tự nhau, khả năng liên quan đến sâu bệnh hoặc điều kiện đất cần được xem xét kỹ.
Ngoài sâu bệnh, thời tiết cũng có thể tạo áp lực lớn cho cây. Mưa kéo dài làm tăng độ ẩm, đất dễ úng và môi trường trong tán lâu khô. Nắng nóng kéo dài lại làm tăng nhu cầu nước của cây. Gió mạnh cũng có thể gây tổn thương cơ học cho cành và trái non.
Do đó, trong giai đoạn nuôi trái, nhà vườn cần theo dõi thời tiết để chủ động điều chỉnh nước và hệ thống thoát nước, đồng thời kiểm tra vườn sau những đợt thời tiết bất lợi.
Nếu xác định có bệnh hoặc sâu hại, cần lựa chọn biện pháp phòng trừ đúng đối tượng, đúng sản phẩm và đúng hướng dẫn sử dụng, thay vì phun thuốc tràn lan.
Khi thấy trái rụng, nhà vườn không nên vội vàng tăng phân hoặc sử dụng nhiều sản phẩm để “giữ trái”. Hãy quan sát trái rụng như thế nào, cuống ra sao, lá có bất thường không, đất đang khô hay ướt, rễ có khỏe không và trước đó vườn vừa trải qua điều kiện thời tiết nào.
Quan trọng nhất, cần hiểu rằng mục tiêu của giai đoạn nuôi trái không phải là giữ lại bằng mọi giá tất cả trái non. Một cây khỏe là cây có khả năng duy trì số lượng trái phù hợp với sức bộ lá, bộ rễ và điều kiện dinh dưỡng của cây.
Xin cảm ơn quý bà con đã dành thời gian quan tâm và theo dõi bài viết của chúng tôi. Hy vọng rằng những thông tin trong bài sẽ cung cấp cho bà con những kiến thức hữu ích để áp dụng vào quá trình canh tác, mang lại hiệu quả cao. Để cập nhật thêm nhiều thông tin bổ ích khác, quý bà con vui lòng truy cập trang web Thiên Nông 689 của chúng tôi hàng ngày. Chúc bà con một mùa vụ bội thu!
Nhà vườn cần hỗ trợ kỹ thuật vui lòng liên hệ để được tư vấn quy trình phù hợp với tình trạng thực tế vườn.
THIÊN NÔNG 689 HỖ TRỢ KỸ THUẬT MIỄN PHÍ TRÊN TOÀN QUỐC
MỌI THẮC MẮC BÀ CON LIÊN HỆ
☎️ 0785.888.689
🅾️ YouTUBE: THIÊN NÔNG 689 http://www.youtube.com/@thiennong689-tuvankythuatc8
📮 kythuatthiennong689@gmail.com
🌐 https://thiennong689.com.vn/
TIKTOK: https://www.tiktok.com/@ctycpxnkthiennong689…
